İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

a

135
geçiş
50,0
milyonda
2.455.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
13
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Bilge Kagan Yazıtı2811,0
Tunyukuk Yazıtı1820,3
Tes Yazıtı16.622,5
Şine Usu Yazıtı54.205,2
Huastuanift21.974,3
Kalyanamkara Papamkara11.579,8
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)15692,7
Uigurica I-IV3475,3
TT I-X31.177,4
Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)25.763,7
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Dede Korkut Kitabı16493,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi8333,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

BK D 0,33
T —
Tes —
ŞU —
Huast D 0,33
KP D 0,00
Mait D 0,64
U D 0,29
TT D 0,49
AO —
KuT D 0,00
DK D 0,41
EÇS D 0,59

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimBKTTesŞUHuastKPMaitUTTAOKuTDKEÇSToplam
a2115211533211683135
â············1717
‘a············11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: a) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
bak366012,5610,556,00483,8
s113611,049,583,31127,9
â91710,9210,373,00117,4
ulaşırlar449,8811,292,0062,6
yenbû4199,739,042,0043,1
resûlullah4319,628,331,9938,8
dirse4489,487,701,9935,1
bigler4669,357,241,9932,5
ḫaberin3169,358,871,7331,5
yaluŋuz3199,328,621,7330,4
t4749,297,081,9931,5
zeyla3269,258,171,7328,4
eydür114809,195,843,2667,8
digil3409,137,551,7225,7
ḳazan62369,055,992,4138,2
oğlanları3519,057,201,7224,2
ḫan41199,016,391,9827,7
cânım52018,935,962,2031,6
lala41348,936,221,9726,7
big31188,605,991,7019,1
baba87108,284,822,7338,1
beni43548,074,821,9319,1
bre32408,034,961,6814,9
benim66537,964,522,3426,2
oğul32707,924,791,6714,2
ben66777,924,472,3425,8
anta32907,854,691,6713,8
eydir56907,634,182,1119,6
aydur35227,233,841,6110,4
der36137,043,611,599,5
anlar61.3987,003,422,2217,6
ibrâhîm41.3386,482,901,739,2
deyüp31.9715,541,931,283,6
paşa99.4784,941,251,745,2
deyü56.0074,741,061,162,1
âdem33.7174,671,010,871,2
hân45.4014,570,890,921,3
dahi713.1864,110,410,650,5
olup517.2813,23-0,47-0,860,6
ve9147.9190,99-2,72-16,7368,9

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

Örnek bağlamlar

Tümü (135) →
EÇS II 269a–270a … destine alup ikisi bir kûşeye varup İbrâhîm Hân eydür "Bak a Yûsuf, sen ne cânibe sefere gidersin" dedi. Yûsuf Paşa eyit …
Mait 44a. 10 = 110a teginmek tıltaġınta az kıl(ınç) bolur
TT III D 26027-76–79 ayaġ-larıġ barça siz / -iŋe emtertiŋiz . a ///maḳıġ ///anlanmaḳıġ ḳ/ . . . . . . /m -aḳıġ irişmek -ig …
DK I 58 … çe yaluŋuz oġul yollarından dönmeyeyim yaluŋuz oġul ḫaberin a dirse ḫan digil maŋa ḳara başum ḳurban olsun
EÇS II 351b–352a … e hâr olup tekyeye gelüp kabr-i şerîfe girüp eyitdiler "Bak a Bardaklı Baba Sultân'ın Tanrısı! Eğer bunda yatan azîz pîr …
EÇS IX Y171a … unda sağduğu içün Haleb, "süd sağmağa" derler. Şehb, "beyâz"a derler. Anıniçün (---) (---) (---) (---) (---) (---) "Haleb …
EÇS III 98b–99a … ra çıkup gitdi. Hemân Kudde Kethüdâ'yı taşrada görünce "Bak a Kudde! Hak Te‘âlâ Hasan'ın cânın almasın, ben sana bunu kor …
EÇS III 183b … alîfe kîsesinden hakîre beş yüz altun ihsân edüp eydür "Bak a Evliyâm! Siz benim oğlum ve akrabâmdansın, ammâ bu sırr-ı h …
EÇS I 170a … ara, mudhik Arnavudlardır. Bunlara şehir oğlanları "a a‘ â, a a‘ â" deyü ulaşırlar. Anlar dahi "a a‘ â Çelepi pişmiş kalk …
EÇS III 33b … ette bir lokmamız yer deyü hâh-nâ-hâh bir yerde oturup "Bak a ömrüm! Dünyâ ve âhiret karındaşım ol. Devletden düşmüş yiği …