İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

basa

188
geçiş
69,7
milyonda
1.743.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
12
eserde
43
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Ongin Yazıtı14.048,6
Bilge Kagan Yazıtı1405,5
Tunyukuk Yazıtı1820,3
Sekiz Yükmek1217,0
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)351.616,3
Abhidharma (Shogaito)521.308,8
Uigurica I-IV3475,3
TT I-X1392,5
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)9883,7
Kutadgu Bilig68924,3
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi156,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

O —
BK D 0,00
T —
Sek D 0,00
Mait D 0,70
Abh D 0,79
U D 0,29
TT D 0,00
ShoR D 0,65
KB D 0,83
AH D 0,00
EÇS D 0,70

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimOBKTSekMaitAbhUTTShoRKBAHDKEÇSToplam
basa11113552319681·15188
başa······1··4·13541
baş’a············11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: basa) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
anıŋda102210,619,673,16119,6
antada82310,289,292,8290,2
yükünmişin699,9610,222,4578,5
aġırlayu6239,868,872,4463,5
ayayu6289,838,592,4460,9
tayarlar549,7411,132,2474,9
ḳatılmaḳnı5139,679,432,2357,6
sözlemiş112649,646,223,2773,7
bularda5299,568,272,2348,3
şasdrta6809,527,072,4347,4
yėrintin4109,379,492,0046,5
ölüp5619,367,202,2240,4
anta92909,275,802,9555,0
lar5879,226,692,2136,8
şlokta4339,217,761,9935,6
tėmin4359,207,681,9935,1
uḳulġay349,0010,391,7340,5
tirilürler368,999,811,7336,6
gelmişsen378,989,591,7335,4
emgekke3118,958,931,7332,1
geldin51628,875,792,2030,5
yörer3238,867,871,7227,2
ökünç3308,827,491,7225,5
edgülerin3318,817,441,7225,3
aydım3348,797,311,7224,7
yörügin3428,747,001,7223,4
yüzüm3558,666,611,7121,7
uḳıdur3638,616,421,7120,9
keldi41508,605,581,9623,2
köŋül74348,534,852,5533,7
kėn3818,516,051,7119,4
tŋri63698,464,872,3729,0
yėr31018,415,741,7018,1
ḳamaġ31108,375,611,7017,6
erti42588,204,801,9319,0
tegimlig31658,125,031,6815,2
turup31768,084,931,6814,8
kentü31818,064,891,6714,6
kör65967,974,172,3123,5
yir32147,934,651,6613,6

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“basa” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (188) →
Abh 4569 azu-ça yme aḳıġ-lıġ ed-ler kşan kşan say aḳılu evrilü basa basa (tuyar) turur üçün anın adı bolmış ol bolmaḳ tėp.
Mait antada basa şaḳimuni teŋri teŋrisi burkanıg bir kör--mişke baḳşım siz t …
EÇS II 293a–293b … kde temennâ edüp "Hey kurbân, tû hayr-mukdem, yüz basa, göz basa gelüp safâ geldiniz" deyü hâne-i cihân-nümâsına da‘vet edüp …
EÇS IV 301b … olmuşdu. "Hemân sen hoş gelmişsen, sen safâ gelmişsen. Yüz basa gelüp hoş kademle gelmişsen." dedi.
Abh 471–472 … u-ça öge tükedip üsdünki teg tıldaġ-lıġ tüş-lüg edgü-ler-ig basa tėmin ayayu aġır-layu yükünmiş-in uḳıdmiş erür.
Mait kim basa basa erler karıyurlar ölürler tayarlar ıḳile belgülüg bolur …
KB 5587 anıŋda basa bilge ‘alim turup / boḍunḳa bilig birsü yetrü körüp
Sek (Ia) tegir ḳamġ ḳutlar waḫşiklar turḳaru iye basa küyü küzedü
Abh 89–95 … dgü-ler -i-niŋ uluġ-ın tuġurdġalır üçün erür kerdgünçüg tėp問basa uḳıdmaḳ üz-e şastr-nıŋ edgü-ler-in nedegin şastr-la tuġurur …
Abh 139–146 … alḳu tüz-ün-ler ḳuvraġ -ında anın aşnu-ça ögüp edgü-ler-in basa tėmin ayayu aġır -layu yükünmiş-in uḳıdur tėp答ne üçün esdir …