İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

berü

938
geçiş
347,6
milyonda
282.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
11
eserde
4
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Sekiz Yükmek2433,9
Kalyanamkara Papamkara11.579,8
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)18831,2
Abhidharma (Shogaito)7176,2
Manichaica I-III41.942,7
TT I-X2784,9
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)2196,4
Kutadgu Bilig33448,6
DLT’deki Türkçe parçalar2689,4
Dede Korkut Kitabı20616,5
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi847346,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Sek D 0,33
KP D 0,00
Mait D 0,67
Abh D 0,63
Man D 0,45
TT D 0,33
ShoR D 0,33
KB D 0,75
DLT D 0,00
DK D 0,70
EÇS D 0,92

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimHuastSekKPMaitAbhManTTShoRKuTKBDLTDKEÇSToplam
berü·21187422·33220847938
bėrü1·13411··1····48
bêrü·······1·····1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: berü) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
zamândan11414211,768,1710,641.202,7
yıldan11217811,687,8210,541.085,5
seneden428010,407,566,45384,1
asırdan405310,378,086,30412,0
zamânından28499,867,685,27262,9
asrından25399,717,854,98243,5
olaldan23289,618,214,78244,5
günden273429,434,835,01130,7
hân’dan21849,406,494,53153,1
aydan20629,366,864,43157,7
âdem’den19649,286,744,32146,1
târîhinden14318,897,343,72122,2
kadar734.2588,852,627,16144,6
desti227498,743,404,2564,5
edelden12138,698,373,45134,2
gelgil12158,698,173,45126,3
hâlâ583.7218,672,496,26105,6
idelden10128,438,233,15106,9
kalmışdır122228,414,283,2949,1
tâ372.6738,392,324,8660,1
böyle281.8348,372,464,3349,9
sabâvetden9118,288,202,9995,5
hubûtı9208,277,342,9878,5
âlemi123528,253,623,1838,5
ter91258,124,692,8841,9
kırk332.9948,101,994,3041,8
hübûtı8208,107,172,8167,3
devri8808,015,172,7542,6
ilâ103418,003,402,8629,3
eyyâmdan7137,917,602,6364,5
hudâ232.5827,741,683,3022,0
hamdi129327,722,212,7218,1
yedi374.8537,711,453,8627,8
fetihden687,708,082,4461,6
asrdan6147,697,272,4351,5
âli222.5877,681,613,1619,7
halk95147,672,652,5218,1
kadîmi71997,663,662,4422,8
kel6387,655,832,4137,7
amâr95367,642,592,5017,5

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“berü” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (938) →
EÇS V 182a … nehr-i Rasina'yı ubûr etdik. Nehr-i Rasina Yasrib dağından berü gelüp Eşkel kal‘ası altında nehr-i Morava'ya mahlût olur. M …
EÇS II 304b … ir. Hâlâ bu şehr, Sultân Murâd-ı Râbi‘ askeri harâb idelden berü imâr olmadadır. Ammâ imâr [u] bânîsi sene (---) târîhinde M …
EÇS IV 337a … le metîn ü müstahkem eyledi kim belki Bağdâd bânîsi Dâd'dan berü böyle âbâd ve ahâlîsi böyle adl ile dilşâd olmamışdır. Hâlâ …
Mait … ün m(e)n biş tü[r]l[üg uluġ] tülü[g] kördüm erdi (.) antada berü tu[rḳa]ru sar samar köp ḳalın [ḳuw]raġdın öŋi ödrülüp y[a]ḳ …
EÇS X Y80b … r çekdikleri bâr-ı mihnet yanlarına kalır. Hâlâ ol zamândan berü Mısır içre pire ve kehle ve tahta biti âdemi kebâb eder, Al …
EÇS VII 181b … [u] refîkânlarımızla atlara süvâr olup Alman diyârlarından berü taşıdığım üç aded iri samson kelpleri dahi gemiden çıkarup …
EÇS VII 91a … bizim Varat kal‘asına tâbi‘ köyler tamâm ve dahi Varat'dan berü ubûr etdiğimiz el vilâyet cümle Erdelistân'dır, ammâ re‘âyâ …
EÇS IX Y273a … kodu. İşte nısfu'l-leyl ki tamâm oldu, garîb huccâc şâm'dan berü hâb-ı râhatı görmemiş âdemler menâm-ı Ashâb-ı Kehf'e varınc …
EÇS IX Y27a–Y27b … üz cereyân eder kim, tâ Alaşehir ile Sart şehri mâbeyninden berü gelir. Hakîr bu nehri atlar ile ubûr edüp ve Çomaklı yaylas …
EÇS V 140a–140b … sırda cümle feth olmuşdur, ammâ bu kal‘a-i Zadra bin yıldan berü metîn ve müstahkem kal‘a olmağile guzât-ı müslimîn bu kal‘a …