İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ermez

484
geçiş
179,4
milyonda
663.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
10
eserde
11
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Sekiz Yükmek3650,9
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)6277,1
Abhidharma (Shogaito)2556.418,0
Manichaica I-III31.457,0
Uigurica I-IV2316,9
TT I-X2784,9
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)272.651,0
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası1022.677,7
Kutadgu Bilig61829,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi239,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Sek D 0,00
Mait D 0,63
Abh D 0,87
Man D 0,49
U D 0,33
TT D 0,00
ShoR D 0,61
KuT D 0,87
KB D 0,81
EÇS D 0,78

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKİPSekKPMaitAbhManUTTShoRKuTKBEÇSToplam
ermez·3·6255322271026123484
ėrmez1·1·········2

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: ermez) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
meger2829010,216,075,21183,4
bolġu15659,817,333,85126,4
kergek192519,735,724,28114,9
tegimlig151659,565,993,8196,4
mü151719,555,933,8195,3
yrlıḳamış131039,506,463,5692,4
sav131459,405,973,5583,1
tayaḳı11599,377,023,2987,4
yörügi111009,276,263,2775,0
aḳıġlıġ121599,265,723,4072,5
nedegin132239,235,343,5271,7
burḫan143049,195,003,6370,7
tŋri153699,174,823,7472,0
tėptėser122459,085,093,3662,0
olarḳa133728,964,613,4658,5
adın112588,924,893,2053,8
adı144648,924,393,5659,0
inçip123298,924,673,3355,0
odġuraḳ8588,926,592,8058,4
tıldaġ8668,906,402,7956,2
tuda8708,896,322,7955,2
yörüg91418,885,482,9351,3
sözlemişiŋizler7118,868,792,6477,3
abidarim81048,805,742,7848,6
yindem81178,775,572,7746,7
ḳarşı7578,736,422,6149,3
taŋrı179098,643,703,8156,2
isiz81778,634,982,7440,1
yėrdinçü6188,617,862,4455,7
tek71428,525,102,5736,3
ödrü6708,475,902,4137,8
öŋi82868,414,282,6832,6
nomlar61008,405,392,3933,4
buzuldaçı568,399,182,2360,1
sözler72088,374,552,5331,0
ridi5178,357,682,2344,9
barġu5228,347,312,2241,9
erdiŋ5248,337,182,2241,0
kėrtü5288,326,962,2239,3
basudçısı5308,326,862,2238,5

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“ermez” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (484) →
EÇS VII 94b … ından nehr-i Tuna eyle serî‘ cereyân eder kim ok atsan suya ermez ve cemî‘i gemiler dahi berk-ı hâtif gibi şakıyup ubûr ederl …
Abh 690–693 bu söz-lemiş-iŋiz-ler andaġ ermez.
Abh 3578–3585 … un-lar-ta yme ök öz bölük -teki öŋdün tuġmış-ı yaraşı bolur ermez oḫşadı tıldaġ bolġalı munı nedegin kergek-lep tıdar siz-ler …
EÇS IV 347b Buna zulm eyleyen maksûde ermez matlaba vâsıl
KuT T. 36/101b1 … -miz] helak ḳılmaz bizni meger zamane yoḳ olarḳa anı bilmek ermez olar meger sėznürler
TT II Y 36.15-72–76 uluġ iş ködüg yme ögrüçlüg ermez . kiçig iş kötügler yme büdün ermez . til talaşur çasut yoŋ …
Abh 4476–4477 … pardakçan -lar-nıŋ meŋi-li taŋ-lı iki teginmek-ler-i ḳarşı ermez yükmek-iŋe.
KuT T. 33/57a1 43 ḳaçan oḳınsa olar üze nişanlarımız belgülüg ayġaylar: ermez bu meger er turur tileyür kim ewürse sizlerni andın kim tap …
KB 13 ne ersedin ermez seniŋ birlikiŋ / ne erselerig sen törüttüŋ seniŋ
KB 3170 maŋa yalŋuz ermez anıŋdın asıġ / saŋa ma ḳadaştın asıġ hem tatıḳ