İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

işi

244
geçiş
90,4
milyonda
1.327.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
11
eserde
119
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Şine Usu Yazıtı1841,0
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)8369,4
Abhidharma (Shogaito)33830,6
TT I-X2784,9
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası378,8
Kutadgu Bilig1482.011,8
DLT’deki Türkçe parçalar31.034,1
Atebetü’l-Hakâyık2725,2
Dede Korkut Kitabı4123,3
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi3915,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

ŞU —
Mait D 0,48
Abh D 0,51
TT D 0,33
ShoR D 0,00
KuT D 0,29
KB D 0,84
DLT D 0,29
AH D 0,33
DK D 0,24
EÇS D 0,62

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimŞUMaitAbhTTShoRKuTKBDLTAHDKEÇSToplam
işi183321314832439244
îşi··········11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: işi) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Mait 8 geçiş  ↔  Abh 33 geçiş

benzerlik 0,01

Karşılaştırılan yazılışlar: işi

Mait 8 geçiş  ↔  KB 148 geçiş

benzerlik 0,06

Karşılaştırılan yazılışlar: işi

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
küdüki181811,1410,434,24260,5
itlür133010,609,233,60147,1
begler1519810,126,713,84111,1
ikileyü8769,687,182,8164,7
il91509,556,372,9662,3
negül589,349,752,2361,7
beglik6839,236,642,4243,8
beg92519,225,632,9453,0
biligsiz61209,086,112,4139,3
ḳılsa71949,035,642,5941,3
ḳılumaz4119,018,972,0043,5
biligniŋ4258,937,791,9935,9
dünya82958,935,232,7542,6
iter4298,917,571,9934,6
saḳış4308,907,531,9934,3
eḍgü136878,844,713,4760,2
künde4518,806,761,9829,9
birse4608,756,531,9828,5
kişike51408,745,632,1929,4
tutsa51578,675,462,1928,2
uz4788,676,151,9726,4
tuuşta338,6410,431,7343,4
itilse378,619,211,7333,8
ülgülüg3108,608,701,7331,2
ḳılınçı4978,595,831,9624,7
‘uḳbi3138,588,321,7329,4
öglüg3208,547,701,7226,5
itse3228,537,561,7225,9
arıġsız3238,527,491,7225,6
vezir3278,507,261,7224,6
artar3318,487,061,7223,7
kârhâne41298,465,421,9522,4
er106978,444,313,0040,9
barsa3538,376,291,7120,4
içgü3648,326,021,7119,3
keḍ41678,325,051,9420,3
kişi129928,314,063,2645,2
iş85868,304,242,6832,0
kör85968,294,212,6831,7
isiz41778,284,971,9419,9

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“işi” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (244) →
KB 1799 bayat fazlı birle beḍür ol kişi / tilekin bulur künde itlür işi
KB 4717 ḳanı ol ölüg tirgürügli kişi / ölümke tutuġ boldı aḫır işi
KB 478 iḍi keḍ ḳatıġ bu ġariblıḳ işi / ġariblıḳta yaŋlur talu er başı
EÇS I 181a … d ve zivzik ve demir delisi işleri ve selâme işi ve kârhâne işi ve Mısırlı Alî Berkûk işi ve Şâmlı Müstakîm işi ve Hindî Ha …
KB 4606 ḳılıḳsız törü öŋdi bilmez kişi / kişike ḳatılsa itilmez işi
Mait ... (a)saglıg tusulug boltılar şaḳilar (işi-) (l)eri kim üç kurla nom yarlıg (işi-) -dip sekiz (yigirm)i …
KB 6416 negü ḳılġu teŋri bu dünya işi / bu yaŋlıġ törütmiş ay ilçi başı
KB 2195 vefalıġ bolur bu uruġluġ kişi / cefaçı bolur ol arıġsız işi
KB 919 neçe satġaġ erse bu eḍgü kişi / ökünmez yarın anda itlür işi
KB 5732 niyet eḍgü ḳılsa köŋülde kişi / ajunda tilek teg itildi işi