Derlem sözlüğü · ters sözlük

Ters sözlük

Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.

3 Türkçe karşılık · 15 madde

düşünce 1

endişe isim Karahanlıdüşünce; düşünmek, üzerinde düşünüp taşınmak

tek bir düşünceyle 1

bilig isim OrhonUygurKarahanlı4. anlam: tek bir düşünceyle, candan

derin düşünceye dalma 1

dyan isim Uygurmeditasyon, derin düşünceye dalma; zihnin toplanmış hâli; çoğu kez

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “düşünce” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

apramani isim Uygur…efkat sevinç tarafsızlık dört türlü apramani’ denen ölçüsüz düşünceleri düşünür ölçüsüz dalış…
bomlatın Uygurparçalı bağlamda anlamı kesinleşmeyen söz sevince yapışan düşünceli…
borun UygurKarahanlıanlamı kesinleşmeyen söz oğlunu evde beslercesine hiç kötü düşüncesi yok yüz yıkayan namaz bırakan…
bosuşluġ sıfat Uygurkaygılı kederli babam büyük hükümdar kaygılı düşünceli olmasın insanın kaygılı tasalı durur…
griw isim Uygur… grīw öz ruh ikincisi ruh öz biçimli övgüdür ki o canlı iyi düşüncelerdir…
inçge sıfat Uygurince düşünce için ince derin nedeni ince sonucu kaba olduğu için ince düşünceli shor…
çankirmit isim Uygurmaitrisimit’te sanskritçe caṅkrama gezinme düşünceye dalarak ileri geri yürüme şāriputra arhat ile düzlükte gezinerek yürüyorlardı…
çitrarti özel ad Uygur…ġut adı tüccar çitrarti karısına şöyle dedi tüccar çitrarti düşüncesiyle…
amrıl- fiil Uygur2. anlam: gitmek ortadan kalkmak o utanmaz düşünceden kurtulur düşünce diner kötü düşünce hep tükenir söner diner…
azġur- fiil Uyguryoldan çıkarmak saptırmak kötü işli şeytanın aklımızı ve düşüncemizi saptırdığını…
büt- fiil UygurKarahanlı… yetişmez hükümdarın yüzünü görmeyeli uzun zaman tamam oldu düşüncesi tamamlanıp bitince yakındaki iş tamamlandı iyi manastır daha tamamlanmadan…
emget- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …suz türevlerle eziyet etmeyen bütün canlılara eziyet etmeme düşüncesi başka canlılara eziyet etmememiz gerekirdi…

Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.