Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
1 Türkçe karşılık · 11 madde
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “demek” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- abipiray isim Uygur…nın kastedilen anlamı amacı sutranın maksadı bu sutranın ne demek istediğini anlatalım…
- adḳaġlıġ sıfat Uygur…ı nesnesi olan sönüş ve yolu nesne edinen tutkular nesneli’ demek şu anlamdadır…
- aġış isim OrhonKarahanlı2. anlam: rüya yorumunda rüyada ipek görmek hep itibar demektir…
- altmış sayı UygurKarahanlıaltmış yaşın altmışsa zamanın kış demektir altmış iki koti doğduğundan beri altmış yaşına dek…
- bud isim Uygur…nskritçe buda buda’ya öğretiye topluluğa saygı buda’ burhan demek ise canlılar budalığa erişsinler…
- ‘izz isim Karahanlı… onun sonu yoktur ey dinin yüceliği rüyada merdiven yücelik demektir…
- çuġ isim Uygur…hep ikilemesiyle bağlılık tutkuların bağı bağ ise bağ-düğüm demektir tutkular çoğalıp arttığı için ona bağ düğüm denmiştir bağın düğümün koparıldı…
- evdi- fiil UygurKarahanlı…utralardan vinayalardan derleyip toplayıp derlemek toplamak demektir bu sutrayı śāriputra arhat derleyip…
- eŋid- fiil Uygur…e yalnız yükünmek eğilmek burada yükünmek eğilmek baş eğmek demektir dilin eylemiyle eğilmek hafiftir…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.