İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

birök bağlaç

Tanım

  1. Eğer, şayet (çoğunlukla “… erser” ile): “birök ḳız tileser yme körkle ḳız keltürür” eğer kız isterse güzel bir kız da getirir; “birök bu tuşuşmaḳ atlġ ırḳ kelser” eğer bu ‘karşılaşma’ adlı fal gelirse; “birök bo nomuġ eşidip” eğer bu öğretiyi işitip; “birök antaġ oḳ erser” eğer öyleyse; “apam birög munıteg arıġ nomlap ḳotmasar” eğer hiçbir zaman böyle arı öğretiyi bırakmazsa; “birükin bu yėr suvda tükel bilge burkan yėg ermedi erser” eğer bu dünyada her şeyi bilen Buda en üstün olmasaydı. Tanıklar: SekMait2UTT2
  2. (Maniheist metinde) sonra, derken: “birök başın yokaru kötürüp körti” sonra başını yukarı kaldırıp baktı. Tanıklar: Man

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): birök — yalın hâliyle 298 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • birök 297 (Abh, U, KİP, ShoR) · bir’ök 1 (Sek)

Çekimli biçimler (5):

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

15 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Sho.Rosia 2.2.1 /18–36 … yınlar bramanlar -ta ulatılar ol tép körüp : montaġ körü saqınu tükettükde birök olar emgek taginmiş üdte kent[ü] özleri : öz saqınçın ol kişilerke barıp t …
Sho.Rosia 2.2.10.R /4–5 birök y[alŋ]uq ajunınta erser mn tört yüz tört tör -lüg igler et’özlerke bürtürm …
Sho.Rosia 3.1.1.R /6 ne tsuy [qayu] ayıġ qılınçı bar erser : kimler birök [bo] amduq darni nomuġ tutġalı kö [zetse]r yürüŋ ay béş yégirmide // midik …
Sho.Rosia 3.1.3.V/4–8 birök bedizç [i ılatı] /// tégme nilakant sözl[egüçi] /// ’yyr qaç ermez törü q[ …
Sho.Rosia 3.1.4.R /4–6 birök qayu kişiniŋ qutı bu[yan]ı yoq erip /// bütmez erser : ötrü küntemek üç qa …
Sho.Rosia 3.3.1.R /8 birök uzun öz yaş uluġ küç kösün tileser ötrü bolur :
Sho.Rosia 6.2.2.1/4–5 被身方當[ken et’özi témin ök bol…] tegiŋeli tüş-in 設我不Ο birök men bütürmedim ers[er köni tüz tuymaq-ıġ kaşip] -nıŋ uġrınta bütürgey erti …
Sho.Rosia 6.2.2.3/20–24 tuġġalı teŋri yér-inte : birök /// /// qılmış buyan-lıġ-larıġ tüşürgeli q[amıtġalı] /// /// [bilge] bilig …
Sho.Rosia 6.3.2 /35 … r 世間説法者 yê[rtinçüdekilerke] nom nomlamaḳ têp 善向 edgüke ölentürmek têp 若有法説 bi[rök ///] nom nomlasar 調伏貪欲 az amranmaḳıġ turu(l)durtaçıġ yavalturdaç[ıġ 得名世] 間 …
Sho.Rosia 6.3.2 /35 … 得名世] 間説法 atı bolur mu yêrtincü-deki-lerke nom nomlamaḳ têp 若[世間向 kim-] ler birök yêrtinçü-deki-ler-ig ölentürser 調伏貪欲 az amranmaḳ-[ıġ turulturġuḳa] yavaltu …
Sho.Rosia 7.2 /89–107 … //] 想轉 saḳınç-tın evrildeçi 有幾法 bar bolmaḳ üz-e ḳaç [törlüg nomlar 若人捨身] 時 birök kişi-ler et’öz-in titmiş ötde ::
Sho.Rosia 8.3 /63 ḳaltı birök (gaŋ ögüz-teki ḳum sanınça tınlġ-lar.
Sho.Rosia 8.3 /102 mundaġ 修習 ol {艹+廾} -lar birök kez-te tuymış 上 -ḳı yti 根 -lig erser.
Sho.Rosia 8.3 /104 birök kez-igçe tuymış {艹+廾} -larnıŋ 五 ḳut-lardıŋ yanturu evrilmiş erser.
Sho.Rosia 8.3 /147 birök üküş kşan-lar uzun üd ḳolu-lar üz-eki ḳut ḳolunmaḳ töz-lüg küsüş-lerin küü …