İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

işlet- fiil

Tanım

  1. İşletmek, kullanmak; harcamak: “ḳalı bulsa işlet uçup kökke teŋ” (akıllı kişiyi) bulursan işlet, göğe denk yükselir; “altun kümüş … özüm işleteyin” altını gümüşü kendim harcayayım; “yigürük atlarıġ tapıŋça alıp işletgil” (TT) hızlı atları dilediğince alıp kullan; “olarnı alıp köŋül éyin işletür” (ShoR) onları alıp gönlünce kullanır. Tanıklar: TTShoRKB2
  2. (Bilgiyi) uygulamak: “bilig bildiŋ erse tükel ögrenip / anı işlet emdi” bilgiyi iyice öğrendiysen şimdi onu uygula; “eşit ‘ilmi işlet” ilmi dinle, uygula; “ḳamuġ işke aşnu sen işlet bilig” her işte önce bilgiyi işlet. Tanıklar: KB3
  3. İş gördürmek, yaptırmak: “adın kişi ornınta yulġaḳ iş küç işletdimiz” (Mait) başkasının yerine angarya işi yaptırdık; “addınlarḳa asıġlıġ işig işletiŋiz” (TT) başkalarına yararlı işi yaptırdınız; “süçig tadıġlıġ aşlarıġ işledip” (Abh) tatlı yemekleri hazırlatıp. Tanıklar: MaitAbhTT

Abh’deki işled- yazımı ve Sek’teki işletsaer biçimi de bu maddede.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): işlet- — yalın hâliyle 6 kez

Çekimli biçimler (16):

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Sho.Rosia 3.3.1.R /9 olarnı alıp köŋül éyin işletür :
Sho.Rosia 7.2 /111–133 … [/// sıŋarḳıḳa aḳar-] lar ḳutulur-lar 觸幾觸bürtülür-ler neçe bürtm[ek ///] 作 işletür 此先問 monı aşnu-sınta tegimlig erti ayıtġ[alı ///] inçip saŋa nomlayın 薄食 az …
Sho.Rosia 7.2 /147–150 … // sen inçip] ögüŋin baġıl têp 謂 söz-ledi 有何 negü ḳılur [///sn amtı köŋül] işletip negü ḳılur sn têp 不受 teginmez mn 血気 ḳan [tamırı /// tonuġ] aş-ıġ içgüg yıġ …