Abh sözlüğü · madde
çeçek isim
Tanım
- Çiçek: “tü tü çeçek çergeşür” türlü türlü çiçek sıralanır; “teŋridem hua çeçekler yüzken yaġmur osuglug yaġıdtılar” tanrısal çiçekleri yağmur gibi yağdırdılar; “kim çıḳmaz mivedin hem çėçeklerindin” meyvelerden, çiçek kılıflarından çıkan (her şeyi bilir). Tanıklar: MaitKuTDLT
- (KB’de çiçek yazımıyla) bahar ve güzellik imgesi: “tümen tü çiçekler yazıldı küle” binlerce türlü çiçek gülerek açıldı; “çiçek yazdı yüz kör küler ḳatġurar” çiçek yüzünü açtı, güler, kahkaha atar; “ḳalı bolmasa eḍgü yarlıġ tilin / yaşarmış çiçekler ḳurır” (beyin) dilinde iyi buyruk olmazsa yeşermiş çiçekler kurur; “ḳayuḳa bu aḳsa çiçek öndi tüz” (iyi söz) nereye akarsa orada çiçek biter. Tanıklar: KB4
- “lenḫua çeçek” nilüfer, lotus çiçeği: “erdini lénḫua çeçek üze yorıdaçı” mücevherli lotus çiçeği üzerinde yürüyen; “ḳaltı lenḫu-a çeçek öz-in ök açılıp yarılıp” tıpkı lotus çiçeğinin kendiliğinden açılması gibi; “pundarik çeçekdeg” beyaz lotus gibi. Tanıklar: Abh2AOShoR2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
çeçekdeg ve KB’deki çiçek yazımı da bu maddede (biçimler korunur).
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): çeçek — yalın hâliyle 32 kez
Çekimli biçimler (12):
Bağlamlar
Bütün geçişler (6) →Abh Abhidharma (Shogaito)
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 518–522 | … ar-ta tıdıġ-sız tuduġ-suz bilge biligi açılmış yarılmış erür ḳaltı lenḫu-a | çeçek | öz-in ök açılıp yarılıp bolmamış -ı teg kişi-ler-te açdaçı yardaçı tŋri bu … |
| Abh.Sho. 1238–1239 | alḳu lėnḫu-a | çeçek-ler-ig | neçe yarası tüzü açsar yme açılġalı tegimlig-i erser inçip aşnu-ça açar ya … |
| Abh.Sho. 2813–2816 | inçe ḳaltı lenḫu-a | çeçek | suv-ta tuġup suv-ḳa umamış teg yapşınġalı alḳu niz-vanı-ta ulatı-lar-ta öç … |
| Abh.Sho. 3975 | inçe ḳaltı lėnḫu-a | çeçek-niŋ | açılu tükedmiş-i-niŋ. |
| Abh.Sho. 3976 | açılmaduḳ-ı-nıŋ barça-nıŋ adı bolmış teg üçün lėnḫu-a | çeçek | tėp. |
| Abh.Sho. 4404 | ḳaltı törüdmek üz-e ḫu-a | çeçek | tüş yėmiş-ig. |
Aynı gövdeden maddeler
“çeçek” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).