Abh sözlüğü · madde
asıġ isim
Tanım
- Yarar, fayda, kazanç; “asıġ tusu” yarar ve fayda: “nomḳa ulaġ sapaġ asaġ tusu ḳılmış bolalım” öğretiye sürekli yarar sağlamış olalım; “tınlıġlarḳa asıġ tusu ḳılmaḳı” canlılara fayda sağlaması; “asıġı bar, edgü ol” yararı var, iyidir. Tanıklar: IBKİP2SekMait2AbhTTShoR
- KB’de sık olarak “asġı”: “uḳuş bolsa erke kör asġı üküş” ere akıl olursa yararı çok olur; “boḍun asġı” halkın yararı; “öz asġı tiler” kendi çıkarını ister; “asġı yası” yararı ve zararı. Tanıklar: KB4
- Kazanç, faiz: “almakları birle ribanı asıġ” faiz kazancını almaları yüzünden. Tanıklar: KuT
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): asıġ — yalın hâliyle 222 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- asıġı 19 (Abh, ShoR, U, KİP) · asıgı 1 (IB)
- asag 17 (Mait) · asaġ 4 (Sek, Mait)
- asıġlar 7 (KB, KuT, Abh) · asıglar 1 (KB)
- asıġḳa 4 (KuT, KB, Abh) · asıgka 1 (Mait)
Çekimli biçimler (30):
Bağlamlar
Bütün geçişler (110) →Abh Abhidharma (Shogaito)
110 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 15–16 | asıġ-lıġ tusu-luġ ḳılġu üçün tınlġ-lar -ıġ又 | asıġ | tusu ḳıġu üçün tınlġ-lar-ḳa yme/tėr nomuġ şaz-inıġ ür kėç turġur -ġu üçün … |
| Abh.Sho. 85–86 | 答şasdirakarė söz-ler uġrayu tükel-lig üçün öz-ke asıġ ḳılmaḳ adın-ḳa | asıġ | ḳıl -maḳ tėgli iki türlüg asıġ ḳılmaḳ-lıġ edgü-ler-ke. |
| Abh.Sho. 104 | ḳayu yrlıḳamış-ı -nıŋ tıldaġ-ında yoḳ erti erser | asıġ-ı | tusu-sı. |
| Abh.Sho. 114–119 | … mün ḳadaġ-lar-tın tėp問şasdr-ta aġır ayançaŋ köŋül-üg tuġurmaḳ-nıŋ bar ḳayu | asıġ -ı | tusu-sı tėp答. |
| Abh.Sho. 258 | ḳayu ol iki türlüg | asıġ-lar | tėġtėser. |
| Abh.Sho. 258 | ulatı keşmedük ödki | asıġ | erür. |
| Abh.Sho. 261 | wayu ol kelmed -ük ödki | asıġ | tėptėser :: |
| Abh.Sho. 265 | közünür ödki | asıġ | erser anıŋ töz-i uçuz bilgülük erür. |
| Abh.Sho. 395 | tıŋlġ-lar-ḳa | asıġ | ḳılġu üçün erti. |
| Abh.Sho. 441 | adın-ḳa | asıġ | ḳılmaḳ-ı erür. |
| Abh.Sho. 469 | asıġ | ḳılmaḳ-lıġ edgü-si-niŋ büdügi. | |
| Abh.Sho. 570 | birle yene yörmiş bolur öz-ke | asıġ | ḳılmaḳ adın-ḳa asıġ ḳılmaḳ-ıġ ikigü-nüŋ ḳaraŋġu-sın tarġarmaḳ-lıġ yörügüg. |
| Abh.Sho. 580 | birle yene tudulup adın-ḳa | asıġ | ḳılmaḳ-lıġ edgü -si. |
| Abh.Sho. 584 | kėnki padak -ta tėmin ök uḳulur adın-ḳa | asıġ | ḳılmaḳ-ı. |
| Abh.Sho. 766–767 | neçe ḳadıġlanu tavranu | asıġ | tusu ḳılsar yme sekiz türlüg tedrülmek-ler üz-e tedrül -miş<-ler-niŋ anın … |
| Abh.Sho. 784 | ödrü umaz üçün büdün uḳulġalı iki türlüg öz -ke | asıġ | ḳılmaḳ-lıġ edgü-ler-i. |
| Abh.Sho. 1023–1025 | … sdün(-ki ḳayu) yörgüçi(-ler) üz-e ögüp adı ködrülmiş-niŋ iki türlüg öz -ke | asıġ | ḳılmaḳ-lıġ edgü-ler-in erdmiş üçün anın adamış ol tükedmiş boldı tėp自利者öz- … |
| Abh.Sho. 1027 | ikin ar-a(-ḳı) ḳayu bışrunmış tüz-ün yol-nuŋ yumdaru adı bolur öz-ke | asıġ | ḳılmaḳ tėp. |
| Abh.Sho. 1039–1043 | … te ḳayu bulmış tüş-i erser : barça adın-lar-ḳa asıġ ḳılġu üçün erür neŋ öz | asıġ-ı | üçün ermez : inçe ḳaltı ay tŋri-niŋ arıġ yaruḳ-ı yarudmış-ı teg on buluŋ y … |
| Abh.Sho. 1059–1064 | … olġu -rur-lar其本意tüz-gerser olar-nıŋ töz köŋül-in köŋül-i turur adın-lar-ḳa | asıġ | ḳılmaḳ-ta tıldaġ-lıġ yorıḳ-ın tolġur -u tükedmek üz-e tüş-i-niŋ üz-lünçü-s … |
| Abh.Sho. 1067–1076 | … buyan-ı üz-e ulatı evrip buşı bėrmiş buyan-ı üz-e : öz-li adın-lı ikigü-ke | asıġ | tusu ḳılmaḳ(-ı) yooḳsuz bdatı bolmaz tėp : 是以bu tıldaġ-ın neçe söz-leser y … |
| Abh.Sho. 1077 | tüşüg tanuḳlamaḳ-ḳa tükel-lig bolduḳ-ta yanduru adı bolur adın-lar-ḳa | asıġ | ḳılmış tėp. |
| Abh.Sho. 1088 | 論問basa inçip öger tŋri burḫan-nıŋ adın-ḳa | asıġ | ḳılmaḳ-lıġ edgü-si-niŋ büdügin tėp. |
| Abh.Sho. 1096 | ornadıp turġurmış erür nirvan-ta ḳayu ol adın-ḳa | asıġ | ḳılmaḳ-ı tėp tėser :: |
| Abh.Sho. 1185–1196 | … ur-lar adın-lar-ḳa asıġ ḳılġalı amramaḳ ėrinçkemek -te taş öŋi adın-lar-ḳa | asıġ | ḳılur tėptėser bu oḳ inçip erür öz -ke asıġ ḳılmaḳ-nıŋ al-ı aldaġ-ı如世間人ḳal … |
| Abh.Sho. 1185–1196 | … z bar üçün yrlıḳançuçı köŋül-i üz-e ėrinçkemeki uzadı uyur-lar adın-lar-ḳa | asıġ | ḳılġalı. |
| Abh.Sho. 1297 | ḳaltı öger öz-ke | asıġ | ḳılmaḳ adın-ḳa asıġ ḳılmaḳ -ta ulatı üç türlüg edgü-ler-in. |
| Abh.Sho. 1309–1310 | adın-ḳa | asıġ | ḳılmaḳ-lıġ edgü-si-niŋ tolu -sın tükel-in up al-ın aldaġ-ın nomlaġalı çınk … |
| Abh.Sho. 1353 | birök iki türlüg | asıġ | ḳılmaḳ-lıġ edgü-ler-inde tudulur tėptėser. |
| Abh.Sho. 1356–1360 | bu nedegin bar adı ködrülmiş-niŋ iki türlüg | asıġ | ḳıl -maḳ-lıġ edgü-ler-inde taş ikileyü yoḳ üçün adın edgü-si tėp答 bu yme ö … |
| Abh.Sho. 1361–1364 | … ġ世尊大悲adı ködrülmiş-niŋ uluġ yrlıḳançuçı köŋül-i üz-e bar-ındın adın-lar-ḳa | asıġ | ḳılmaḳ -lıġ yoruḳ-ı. |
| Abh.Sho. 1376–1377 | tėp bu yörüg uġur-ında anın uḳıdur çınkėrtü töz-lüg baḫşı-nıŋ adın-lar-ḳa | asıġ | ḳılmaḳ-lıġ al aldaġ-ı-nıŋ bar -ın tėp. |
| Abh.Sho. 1482–1483 | asıġ | ḳılmaḳ erser. | |
| Abh.Sho. 1502 | ḳaltı adın-ḳa | asıġ | ḳılġuluḳ tıldaġ-ḳa tükel-lig bolmaḳ erür :: |
| Abh.Sho. 1507–1510 | 二alḳu tınlġ-lar-ta teŋ tüz köŋül-lüg bolmaḳ三adın-ḳa | asıġ | (tusu) ḳılġuluḳ tıldaġ-ḳa tülek-lig bolmaḳ四adın-ḳa asıġ (tusu) ḳılġuluḳ al … |
| Abh.Sho. 1531–1535 | … tınlġ-lar-ıġ ündürti erser sansar-lıġ kök tidig-tin tėptėmiş erser adın-ḳa | asıġ | ḳılmaḳ-ḳa tükel-lig bolmaḳ erür çınkėrtü töz-lüg baḫşı-ḳa tėptėmiş-i erser … |
| Abh.Sho. 1851 | asıġ | tusu tėp yörüg’ol. | |
| Abh.Sho. 1964 | bu abidarim-ıġ nomlamaḳ -nıŋ bar ḳayu | asıġ-ı | tusu-sı. |
| Abh.Sho. 1973 | inçip yaradmış-ında arıdı yoḳ erür | asıġ-ı | tusu-sı. |
| Abh.Sho. 2091–2000 | aŋ’ilki söz-leyür abidarim-nıŋ tıldaġ-ın ikinti uḳıdur nom adırtlamaḳ-nıŋ | asıġ-ın | üçünç uḳıdur niz -vanı tarġarmaḳ-ıġ tördünç uḳıdur nomladaçı kişig bėşinç … |
Aynı gövdeden maddeler
“asıg” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).