İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

birök bağlaç

Tanım

  1. Eğer, şayet (çoğunlukla “… erser” ile): “birök ḳız tileser yme körkle ḳız keltürür” eğer kız isterse güzel bir kız da getirir; “birök bu tuşuşmaḳ atlġ ırḳ kelser” eğer bu ‘karşılaşma’ adlı fal gelirse; “birök bo nomuġ eşidip” eğer bu öğretiyi işitip; “birök antaġ oḳ erser” eğer öyleyse; “apam birög munıteg arıġ nomlap ḳotmasar” eğer hiçbir zaman böyle arı öğretiyi bırakmazsa; “birükin bu yėr suvda tükel bilge burkan yėg ermedi erser” eğer bu dünyada her şeyi bilen Buda en üstün olmasaydı. Tanıklar: SekMait2UTT2
  2. (Maniheist metinde) sonra, derken: “birök başın yokaru kötürüp körti” sonra başını yukarı kaldırıp baktı. Tanıklar: Man

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): birök — yalın hâliyle 298 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • birök 297 (Abh, U, KİP, ShoR) · bir’ök 1 (Sek)

Çekimli biçimler (5):

Abh Abhidharma (Shogaito)

212 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Abh.Sho. 79–82 … z baḫşı-sın uḳıdmaḳ-nıŋ bar uġrayu ḳayu abipiray-ı tėp答şasdirakarė söz-ler birök uḳıdmaḳ-nıŋ erser tŋri burḫan-nıŋ anıŋ et’öz-si-nıŋ yėg ayaġuluḳ ertüki üz …
Abh.Sho. 154–156 birök yaradmamış erser şasdr-ıġ neçük ol bililmez mü erti teŋri burḫan-nıŋ edgü- …
Abh.Sho. 234 birök yaradmış şasdr-nıŋ başında ögmemiş erser tŋri burḫan-ıġ uġrayu söz-legülük …
Abh.Sho. 312 nizvanı -lar-ıg birök öçüreyin tėptėser.
Abh.Sho. 372 uḳıdur adın yörüg ermez-in birök tek söz-lep baḫşı tėp.
Abh.Sho. 573 yindem nıŋ samaz üz-e yördi tėp答birök lıġ samaz üz-e yörser.
Abh.Sho. 680 birök bulmasar bilip bilmedin öçmekig nedegin birdemleti tarıḳz-un.
Abh.Sho. 712 birök tarıḳmasar nedegin ikileyü tuġun teginmez.
Abh.Sho. 769–770 birök bulmasar tıdıġ-sız tuduġ-suz bilge biliglig.
Abh.Sho. 822 birök yindem tarġarsar bir-in nedegin bolur adaġalı boşġud-suz tėp答yörüg töz-inç …
Abh.Sho. 1353 birök iki türlüg asıġ ḳılmaḳ-lıġ edgü-ler-inde tudulur tėptėser.
Abh.Sho. 1451 birök yindem ridi bögülenmek köŋül aymaḳ iki tilgen-ler ök boldı erser.
Abh.Sho. 1684–1685 論birök söz-leser yılayu abidarim-ıġ.
Abh.Sho. 1845–1846 anın adamış ol yėg yörüg tėp 若如是者birök andaġ erser emgek tėrgin yol üç kėrtü-ler erür üçün aḳıġ-sız bilge bilig-k …
Abh.Sho. 2018–2019 azu bu tŋri burḫan yrlıḳamış mu ol birök erür erser tŋri burḫan yrlıḳamış ödrü tegimlig ol kėrdgüŋeli tegiŋeli ikil …
Abh.Sho. 2190 birök bu odġuraḳ erür erser tŋri burḫan yrlıḳamış ödrü tegimlig erti odġuraḳ kėr …
Abh.Sho. 2269 若衆贤云birök saŋga -badrė baḫşı söz-leser siz.
Abh.Sho. 2412 anda birök söz-lemeser bu sudur-uġ.
Abh.Sho. 2424–2425 birök söz-leser abidarim erür uduşġuluḳ yörüglüg tėp kėrdgüŋülük bilgülük ol abi …
Abh.Sho. 2441–2444 … adruḳ-ı ermez tėp inçip iki ygrmi bölük sav-ta bėrmiş nom-lar-ta tudulmaz birök anda tudul -masar tŋri burḫan yrlıḳamış ermez bolġu kergek tėp又衆贤云yene saŋ …
Abh.Sho. 2553 birök söz-leser-siz-ler alḳu ni’kay-lar-taḳı abidarim-lar.
Abh.Sho. 2648–2649 答birök yindem nom-ḳa körser.
Abh.Sho. 2674 ḳaltı nom birök ėdigsiz erser.
Abh.Sho. 2713–2715 birök tayaḳ-ın tuda adamış ol aḳıġ-lıġ tėptėser yindem köz-te ulatı altı erklig- …
Abh.Sho. 2776 疏主云birök mundaġ söz-leser.
Abh.Sho. 2851–2857 birök munda uḳıdu yörser sėzinmiş üçün anıŋ sav-ı kėŋ bolmaḳ üz-e ḳadın yörmek-l …
Abh.Sho. 3060 birök tükel-lig erser bular tört -egü-ke ödrü adı bolur uluġ şasdr tėp.
Abh.Sho. 3156–3157 birök yoḳ erser kök ḳalıḳ tam nedegin bolġay erti turġalı tıdıġ-lıġ üçün是以虚空bu t …
Abh.Sho. 3355–3356 ol aḳıġ-lıġ bilge biligig tėp問若以世道birök lokik yol üz-e bululsar baġ-tın öŋi üdrülmeklig pirapdi.
Abh.Sho. 3411–3412 … ptėser tarġarduḳ-ta alḳu niz-vanı-larıġ bululur bir bilip öçmek tėmiş üçün birök andaġ erser emgek-te nom taplaġ ödin -te tarġarur niz-vanı-lar-ıġ.
Abh.Sho. 3464 birök baġ bol -daçı ed-i-niŋ adrılmış-ı ėyin.
Abh.Sho. 3618–3620 ḳaltı birök ḳayu nom tört basudçı -lar-ta azu-ça yme tegimlig erser tört üç iki basudç …
Abh.Sho. 3699 birök bir kezig-te yindem bolur bir bilig tėp.
Abh.Sho. 3736 <bulduḳmaz> mundaġ osuġ-luġ ėdiglig nom basudçı-sız boldaçı birök söz-leser basudçı-sı bar tėp.
Abh.Sho. 4022 birök mundaġ yörser ḳarşı bolmaz pirakaranapat şasdr-ta söz-legüçi-ke.
Abh.Sho. 4066 birök bu orun-ta üç bölük-lerig bolsar bulġalı uḳıdmış ol sav tayaḳ-ı bolur tėp.
Abh.Sho. 4106–4107 nedegin tėptėser yoḳ üçün körgitgülük belgü-si tėp問birök andaġ erser ḳayu söz-legüçi ėdigsiz ödrü iş-siz bolġu kergek.
Abh.Sho. 4155 birök andaġ erser yme ök bolġu kergek.
Abh.Sho. 4450–4451 birök mundaġ tėp söz-leser yindem kirlig yükmek ök tigirt-lig bolġu kergek edgü …
Abh.Sho. 4496 問birök ḳılınç emgek üz-e yükmek emgek bolur tėptėser.