İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

işlet- fiil

Tanım

  1. İşletmek, kullanmak; harcamak: “ḳalı bulsa işlet uçup kökke teŋ” (akıllı kişiyi) bulursan işlet, göğe denk yükselir; “altun kümüş … özüm işleteyin” altını gümüşü kendim harcayayım; “yigürük atlarıġ tapıŋça alıp işletgil” (TT) hızlı atları dilediğince alıp kullan; “olarnı alıp köŋül éyin işletür” (ShoR) onları alıp gönlünce kullanır. Tanıklar: TTShoRKB2
  2. (Bilgiyi) uygulamak: “bilig bildiŋ erse tükel ögrenip / anı işlet emdi” bilgiyi iyice öğrendiysen şimdi onu uygula; “eşit ‘ilmi işlet” ilmi dinle, uygula; “ḳamuġ işke aşnu sen işlet bilig” her işte önce bilgiyi işlet. Tanıklar: KB3
  3. İş gördürmek, yaptırmak: “adın kişi ornınta yulġaḳ iş küç işletdimiz” (Mait) başkasının yerine angarya işi yaptırdık; “addınlarḳa asıġlıġ işig işletiŋiz” (TT) başkalarına yararlı işi yaptırdınız; “süçig tadıġlıġ aşlarıġ işledip” (Abh) tatlı yemekleri hazırlatıp. Tanıklar: MaitAbhTT

Abh’deki işled- yazımı ve Sek’teki işletsaer biçimi de bu maddede.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): işlet- — yalın hâliyle 6 kez

Çekimli biçimler (16):

Abh Abhidharma (Shogaito)

6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Abh.Sho. 557–558 … ene bililmez erti tŋri burḫan-nıŋ negü-si üz-e tarġarmiş-ı anı üçün ḳooş-a işletmiş erür.
Abh.Sho. 574 yme ök bolur erti inçip bu yörügde emgeksinip yaḳın yaġuḳ işletmedimiz.
Abh.Sho. 949–954 … -nıŋ bilge biligi-niŋ burḫan-lar-nıŋ birle < büdün > adırılur-ı negülük ol <işledip uḳıdġusı>.
Abh.Sho. 1067–1076 … r-i-niŋ bışrunmış evrip buşı bėrmiş iki türlüg buyan-lar-nıŋ tüş-in : yene iş -ledür-ler asıġ-lıġ meŋi-lig ḳılġalı alḳu tınlġ-lar-ıġ : ḳaltı üsdünki teg üküş telim …
Abh.Sho. 1079–1080 乳母甘饎前用資身avırda ana-lar-nıŋ süçig tadıġ-lıġ aş-larıġ işledip ilgündürmek-ler-i erser et’öz-in oġlı-ıŋa buldur -ġu üçün又oġlan-ḳy-a-larıŋ …
Abh.Sho. 4368 ėdip yaradıp ed tavar-ıġ anı işledip buşı bėrür-ler.