Tanım
- Esen, sağ, sağlıklı; güvende: “sewerin esen tut yaġısın kötür” seveni esen tut, düşmanını kaldır (yok et); “esenin tirilgil üküş yıl yaşa” sağlıkla yaşa, çok yıl yaşa; “üçünçi esenin tiriglik turur” üçüncüsü sağlıklı yaşamaktır; “kop ėsėn tükėl körüşmiş” hepsi sağ salim görüşmüş; “ėsen tükel öz yėrinte barurlar” sağ salim kendi yerlerine giderler; “burḫan esen erkenki ötde” Buda hayattayken. Tanıklar: IBKİPAbhKB3
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): esen — yalın hâliyle 64 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- esen 59 (KB, DK, EÇS, Abh) · ėsėn 3 (IB) · ėsen 2 (Mait, KİP)
Çekimli biçimler (3):
Bağlamlar
Bütün geçişler (3) →IB Irk Bitig
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| IB 15 | … gürü aztı, kişi oglı yorıyu aztı. y(a)na t(ė)ŋri kutınta üçünç yılta / kop | (ė)s(ė)n | tük(ė)l körüşm(i)ş. kop ögir(ė)r s(ė)binür tir. |
| IB 27 | … (ė)r konyı ürküp(ė)n b(a)rmiş. börikė sookuşmiş. böri / (a)gzı (ė)msimiş. | (ė)s(ė)n | tüük(ė)l bolmiş tėr. |
| IB 42 | y(a)na k(ė)lmiş. idişin (a)y(a)kın | (ė)s(ė)n | tüük(ė)l bulmiş. ögir(ė)r s(ė)binür tėr. |
Aynı gövdeden maddeler
“esen” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).