Man sözlüğü · madde
arıġ sıfat
Tanım
- Temiz, arı, saf: “arıġ topraḳ” temiz toprak; “arıġ ton” temiz giysi; “ay teŋriniŋ arıġ yaruḳı” ayın temiz ışığı; “araġ turug köŋül” arı, duru gönül. Tanıklar: ManUShoR
- Ahlakça temiz, iffetli, günahsız: “arıġ bolsa özi, yorısa köni” kendisi temiz olsa, doğru yürüse; “arıġ çḫşapt” temiz (tutulan) ahlak kuralları; “arıġ yaruḳ ezrua teŋri” temiz, aydınlık Zurvan tanrı. Tanıklar: HuastMaitShoRKB
- (Kuran çevirisinde) helal, temiz (ṭayyib); “arıġlar” temiz şeyler: “helal ḳılur olarḳa arıġlarnı” onlara temiz şeyleri helal kılar. Tanıklar: KuT
- Koru, bahçe (Mait): “lumbani atlıġ arıġda” Lumbini adlı koruda. Tanıklar: Mait
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): arıġ — yalın hâliyle 208 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- arıġ 183 (KB, ShoR, KuT, U) · arıg 25 (Mait, Man, T)
- araġ 4 (Mait) · arag 1 (Mait)
Çekimli biçimler (16):
Bağlamlar
Bütün geçişler (8) →Man Manichaica I-III
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II D 176-88–98 | ol y(a)ruk kızı ögütmiş ög | arıg | yel kaŋ(ı)m(ı)z ulug elig t(e)ŋri hanı z(e)rua t(e)ŋri ekinti yulgak özi k … |
| T II D 176-88–98 | … ü ol k(e)nig roş(a)n t(e)ŋri yme ekinti ölügüg tirgürügli ay t(e)ŋri üçünç | [arı]g | nom kutı kim k(e)ntü ol k(a)mag nom eligi yme sizlerke ayu bėrtim |
| T II D 171-162–167 | … ökümde [ym]e bolmadı erser tėp ançulayu yme özüt üçü[n] münsü[z] b(a)çasız | arıg | turug e[tözt]e turmış kergek erür |
| T II D 171-174–225 | … ıg nom kutı t(e)ŋriniŋ ornangusı m(a)rdasp(a)nt t(e)ŋri-lern(i)ŋ otaçılıkı | arıg | y(a)ruk küçlüg freştilern(i)ŋ kongusı arıg turug süzök manistanlar içinte … |
| T II D 171-174–225 | … a)nt t(e)ŋri-lern(i)ŋ otaçılıkı arıg y(a)ruk küçlüg freştilern(i)ŋ kongusı | arıg | turug süzök manistanlar içinte yme [kara b]odunı k[u]tlug ötmiş |
| T II D 171-242–243 | tüzü üdrülmiş | arıg | dintarlarka yme yėgedmek utmak bolzun |
| T II D 173b2-389–391 | k(e)ntü kizlençüŋün | arıg | nomka kızganmatın akı köŋülüg ınanu sezinmetin kizleŋ t(a)kı yme inçe y(a) … |
| T II D 176-515–519 | munça | arıg | ton kedmişin antak t(e)rkin butarlayu üze bıça yırtıp taşgaru kemişti ınça … |
Aynı gövdeden maddeler
“arıg” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).