U sözlüğü · madde
çıġay sıfat
Tanım
- Yoksul, fakir; yoksul kişi: “bilig baylıḳ ol bir çıġay bolġusuz” bilgi, yoksullaşmayan bir zenginliktir; “ḳamuġ eḍgü isiz çıġay baylıḳım” iyi kötü, yoksulluğum zenginliğim hep (Tanrı’dandır); “sana kim çıġay erse baylıḳ turur” sana yoksul olan (için) zenginliktir; “neŋin eḍgülük ḳıl içür hem yitür” diye öğütlenen “çıġaylar” yoksullar; “çıġaymu telim boldı ilde ya bay” ülkede yoksul mu çoğaldı, yoksa zengin mi. Tanıklar: KB5
- Kur’an çevirisinde zekât ve sadaka alan yoksullar: “sadaḳalar çıġaylarḳa yoḳsuzlarḳa” sadakalar yoksullara, düşkünlere (aittir); “taŋrı muŋsuz sizler çıġayla(r)” Tanrı muhtaç değildir, siz yoksullarsınız. Tanıklar: KuT
- Budist metinlerde “yoḳ çıġay” yoksul, düşkün (canlı): “üküş yoḳ çıġay emgeklig tınlıġlarıġ körüp ıġladım” çok sayıda yoksul, acı çeken canlı görüp ağladım; “amtı sėnite taḳı yoḳ çıġay ınka erür-men” şimdi senden de yoksul, düşkün durumdayım; “yalaŋuġ ajunınta toġsar yme erinç çıḳai bolup” insan olarak doğsa da zavallı, yoksul olup. Tanıklar: SekKP2Mait2ShoRKBDLT
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
çıġayla, çıġaymu ve U II’deki çıḳai yazımı da bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): çıġay — yalın hâliyle 49 kez
Çekimli biçimler (9):
Bağlamlar
Bütün geçişler (3) →U Uigurica I-IV
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. III M. 207 a.-11–26 | birök ḳayu--ta ḫaçan yalanguġ ajun-ınta toġmaġı bolsar yme . . anta ėrinç | çıḳai | bolup toġa teglüg yme bolġai tėp . . anta ötrü ol tŋri urı-sı ol ünüg esid … |
| U II, T. III M. 207 a II.-38–42 | … ök ḫayu-ta ḫaçan yalanguġ azun-ınta toḳmaġ-ı bolsar yme . . anta yme ėrinç | çıḳai | bolup . . toḳa teglüg yme bolḳai tėp . . tŋri-ler ėligi-y-a aŋa mn neteg ḫ … |
| U II, T. III, M. 225.- 40.-1 | … -ınta .. neŋ katapudani ajun-ınta toḳma- -ḳai-lar .. neŋ yalaŋuġ ajun-ınta | çıḳai | bolmaḳıġ teginmekei-ler .. kaŋgavaluk kaŋ ögüz için-deki ḳum sanınça sanaġ … |
Aynı gövdeden maddeler
“çıgay” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).