İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
U sözlüğü · madde

arta- fiil

75 geçiş 21 biçim 12 eser KBMaitDLTShoRKTBKManU Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Bozulmak, çürümek, yozlaşmak: “ed tavar kentü artayur buzulur” mal mülk kendi kendine bozulur, çürür; “yaġuşsa artar öz” (arzu) yaklaşınca öz bozulur; “bu ortu buzulġa, tükel artaġa” bu orta (hal) bozulur, tamamen çürür. Tanıklar: MaitKB2
  2. Bozmak, yıkmak (Orhon): “ėliŋin törüŋin kem artatı udaçı erti” ilini, töreni kim bozabilirdi. Tanıklar: KT
  3. “artamaḳ busulmaḳ” bozulma, yıkılma: “etözke ölmek artamaḳ” bedene ölüm ve çürüme. Tanıklar: ManShoR

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): arta- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • artamak 1 (Man) · artamaq 1 (ShoR) · artamaḳ 1 (Mait)

Çekimli biçimler (21):

U Uigurica I-IV

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T. III, M. 182-30 … as-lıġ-lar .. ḫalınçu T. III M. 225. as-lıġ-lar .. ḳasanıġ as-lıġ-lar .. artamı[s] .. köŋül-lüg-ler .. ḳatır köŋül-lüg-ler .. yavlaġ köŋül-lüg-ler .. bulḳanm …

Aynı gövdeden maddeler

“arta” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).