U sözlüğü · madde
ayıġ sıfat
Tanım
- Kötü, fena: “ayıġ ḳılınç” kötü iş, günah; “ayıġ yavız yol” kötü ve aşağı (yeniden doğuş) yolları; “ayıġ saḳınġuçılar” kötülük düşünenler; “ayıg ıraḳ yolta emgenü kelmiş” kötü, uzak yolda zahmet çekerek gelmiş. Tanıklar: SekKPMait2UTT2Tövbe
- Kötülük: “edgüke ḳataġlanur tınlıġlar az” iyiliğe çalışan canlılar az (kötülüğe yönelen çok); “ayıġlarınta” kötülüklerinde; “ayıġlarıġ bastılar” kötülükleri bastırdılar. Tanıklar: Sek
KB 125 “künüg hem ayıġ” ay+ıġ (ayı) biçimidir; Maytrısimit’teki “ayġı” yazımı buraya bağlandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ayıġ — yalın hâliyle 121 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ayıġ 77 (U, Sek, ShoR, TT) · ayıg 44 (Mait)
Çekimli biçimler (11):
Bağlamlar
Bütün geçişler (25) →U Uigurica I-IV
25 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. II Y. 52,2 – IX 57- 26 | … . . . [basini] toŋa vjır-lıġ lurzi--si üze urmış-ta kilimbi yek ögsüz Alḳu | ayıġ | yavız yol-larıġ artuḳraḳ uz arıtdaçı . . . uşnisa viçai atlġ darnı. / alḳu … |
| U II, T. III M. 207 a II.-59 | … y-a usnis-a viçai atlġ ançulayu kelmis-niŋ töpü-te abisik ḫılılmıs .. alḳu | ayıġ | yavız yol-larıġ artuġraġ uz arıtdaçı .. örtük tıtıġ-larıġ alḳu emgek--liġ … |
| U II, T. III M. 238-10 | tŋri-ler ėligi-y-a anın bu usnis-a viçai atlġ darnı alḳu | ayıġ | yavız yol-larıġ artuġraġ uz-oġıḳu-ġa sarıt ḫılġu-ġa .. saḳınḳu-ġa .. pısru … |
| U II, T. III M. 207.-47–51 | tŋri-ler ėligi-y-a tınlġ-lar-nıŋ asıġ-lıġ-ı üçün usnis-a viçai atlġ alḳu | ayıġ | yavız yol-lar-ıġ artuġraġ uz arıtdaçı bu darnı-nı [!] ḫudar-mn |
| U II, T. III M. 207.-81–93 | … topraġ-ı yiil üze toḳıdılıp tegser yme tŋri-ler ėligi-y-a ol tınlġ-ġa neŋ | ayıġ | ḫılınç bulḳuluġ ayıġ yavız yol-larḳa barġuluġ ḫorġınç ayınç bolmaz… |
| U II, T. III M. 207.-81–93 | … ḳıdılıp tegser yme tŋri-ler ėligi-y-a ol tınlġ-ġa neŋ ayıġ ḫılınç bulḳuluġ | ayıġ | yavız yol-larḳa barġuluġ ḫorġınç ayınç bolmaz… |
| U II, T. III M. 207.-12–17 | … -niŋ ḫulḳaġ-lar-ınta yme bu darnı-nıŋ ün-in esidtürser .. anta-ta kin anıŋ | ayıġ | yol-ı-nıŋ bu oġ üzlünçü--si erür |
| U II, T. III M. 207.-35–48 | kim ḫayu | ayıġ | ḫılınç--ıġ ḫıltaçı tınlġ-lar ölser .. ol tınlġ -lar üçün bu darnı-nı [!] y … |
| U II, T. III M. 207 b.-24–28 | tŋri-ler ėligi-y-a anı üze ol tŋri urı-sı-nıŋ yėti kün-te alḳu | ayıġ | yavız azun-lar-ı artuġraġ arıyu kėtip öz-i yas-ı usun bolur.. |
| U II, T. III M. 225-6.-4 | alḳu ḳor | ayıġ | tüdüs keris ḳarismaḳ-ıġ amırtḳurdaçı erür .. |
| U II, T. III M. 225.-2–3 | alḳu | ayıġ | . . . . [-la]r-niŋ ḳılmıs arvıs-ların keser-. . . [-mn ḳasḳuḳ] toḳıyur-mn … |
| U II, T. III, M. 182-9–27 | … as-lıġ-lar köŋül-üg ḳundaçı-lar .. munçulayu bular-nıŋ alḳu köŋül-lüg-ler | ayıġ | ögli-ler .. ayıġ ögli köŋül-lüg-ler .. olar ḳamaġu mėni alḳu tınlġ--larıġ … |
| U II, T. III, M. 182-9–27 | … -üg ḳundaçı-lar .. munçulayu bular-nıŋ alḳu köŋül-lüg-ler ayıġ ögli-ler .. | ayıġ | ögli köŋül-lüg-ler .. olar ḳamaġu mėni alḳu tınlġ--larıġ yme .. közetmek ḳ … |
| U II, T. III, M. 182-30 | … ḳatır köŋül-lüg-ler .. yavlaġ köŋül-lüg-ler .. bulḳanmıs köŋül-lüg-ler .. | ayıġ | ögli köŋül-lüg-ler .. tŋri yek-leri .. luu yek-leri .. raksaz yek-leri .. … |
| U II, T. III, M. 225.- 40.-1 | … .. neŋ artuḳ emgek ada kelmekei .. neŋ oot suv adası tegmekei .. neŋ alḳu | ayıġ | ḳılılmıs ės küç-ler tegmekei-ler .. neŋ yilvi kömen tegmekei .. neŋ yavız … |
| T. III M. 225-2 | … tutdum erser .. trs körüm öritdim erser .. bu on krmaptlarıġ sıp bozup on | ayıġ | ḳılınçıġ tükel ḳıltım erser .. emti anı barça alḳu ökünü bilinü kşanti ḳıl … |
| U II, T. II, Y., 48-11–19 | … ig tınlġ-larıġ ayaġsız tod uçuz ḳıltım erser .. emti ḳılmıs ḳuvratmıs alḳu | ayıġ | ḳılınç-larımın ökünü bilinü kşanti ḳılu teginür mn |
| U II, T. II, Y., 48-21–38 | … aiçı bolup yorıtım erser .. bu munçulayu üküş türlüg inçsrtmek tsui irinçü | ayıġ | ḳılınç-lar ḳıltım ḳu[v]ratdım erser .. emti alḳunı barça ökünürmn |
| U II, T. II, Y., 48-40 | emti mn ütret ḳılmış | ayıġ | ḳılınç-larımın bükünki bu-u ḳutluġ künte ökünür-mn |
| U II, T. II, Y., 48-54–56 | … bu yėrtinçü yėr suv-ta blgürü yrlıḳasar .. ol oġurta bu adiştit üze tutmış | ayıġ | ḳılınçımın anta kşanti ötünüp bu sansar emgekindin ozmaḳım bolzun |
| U II, T. II, Y., 48-59–62 | … sız bozulmaḳsız ed tavar buyan edgü ḳılınç-ta adın yoġ tėp .. anın bu alḳu | ayıġ | ḳılınç-larıġ arıtdaçı kşanti nom erdinig bitidü tegindim .. |
| U II, T. II Y 42.-5–17 | … . . tluġ ḳızım ḳudat birle . . . . . . . . . . . . . . . asravaġ atlġ tsui | ayıġ | ḳılınç . . . . . . inçe . . . . . . . ölürgüçi tuzi boltum erser taḳıġu . … |
| U II, T. II Y 42.-19–27 | taġı yme mn . [ḳ]utluġ on . . [t]ürlüg krmbut . . . [t]sui | ayıġ | ḳılınç ḳıltım erser .. inç . . . . . . lti yinin ölüm [ö]lürdim erser atna … |
| U II, T. II Y 42.-19–27 | … um erser trs körüm örtdüm erser bu on krmabut sıdım erser on türlüg aġ[ı]r | ayıġ | . . [ḳı]l . . ınç] tükel . . [ḳı]ltım erser anı barça alġunı nı ökünür-mn … |
| U II, T. II Y 42.-38–57 | … yorıtım erser bu munçulayu üküş türlüg tınlıġlaraġ inçsiretmek tsui irinçü | ay[ı]ġ | ḫılınç ḫıltım erser emti alḳunı ökünür-mn bilinür-mn yazuġumın körünür-mn |
Aynı gövdeden maddeler
“ayıg” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).