İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
U sözlüğü · madde

balıḳ isim

87 geçiş 22 biçim 17 eser MaitAbhBKSekKBUTTT Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Kent, şehir: “balıḳ uluşug” kenti ve ülkeyi; “toġu balıḳda süŋüşdümiz” Toğu kentinde savaştık; “şantuŋ balıḳḳa, taloy ügüzke tegmiş yoḳ ermiş” Şantung kentine, denize ulaşan olmamış; “balıḳdaḳı taġıḳmış, taġdaḳı inmiş” kentte olan dağa çıkmış, dağda olan inmiş; “ulusuġ balıḳıġ ėki yartım ḳıltım erser” ülkeyi, kenti ikiye böldümse; “uluş sayu balḳ sayu” her ülkede, her kentte. Tanıklar: KTBK2TSekMaitU
  2. Balık: “balıḳ ḳudruḳındın ḳozı burnıŋa” Balık burcunun kuyruğundan Koç burcunun burnuna; “ḳaltı balak suv içre yüzerçe” balığın suda yüzmesi gibi. Tanıklar: KB

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): balıḳ — yalın hâliyle 430 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • balık 391 (EÇS, Man) · balıḳ 38 (Mait, KB, Abh, BK) · balıq 1 (ShoR)
  • balıḳḳa 6 (U, Mait, KP, Abh) · balıḳka 5 (T, Mait, O)
  • balıqtaqı 1 (ShoR) · balıḳtaḳı 1 (Mait)
  • balıḳdakı 1 (BK) · balıḳdaḳı 1 (KT)

Çekimli biçimler (19):

U Uigurica I-IV

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T. II, Y., 48-21–38 … ḳatılıp ı-duḳ ḳutluġ tınlġ-lar-ġa trs yaŋluḳ saḳınç saḳıntım erser ulusuġ balıḳıġ ėki yartım ḳıltım erser balıġ-tın balıḳ-ḳa ulus-tın ulus-ḳa ėltin ėlke tiŋ …
U II, T. II, Y., 48-21–38 … luḳ saḳınç saḳıntım erser ulusuġ balıḳıġ ėki yartım ḳıltım erser balıġ-tın balıḳ-ḳa ulus-tın ulus-ḳa ėltin ėlke tiŋçi paḫuaiçı bolup yorıtım erser .. bu munçu …
U II, T. II Y 42.-38–57 … ıduġ ḫutluġ-larġa trs yrrılġ (yrlıġ) yaŋıluḳ saġınç saġıntım erser ulusuġ balıḳıġ ėki yartam ḫılu turḳurtum erser balıġtın balıḳḳa ėltin ėlke tegürgüçi yorı …
U II, T. II Y 42.-38–57 … ınç saġıntım erser ulusuġ balıḳıġ ėki yartam ḫılu turḳurtum erser balıġtın balıḳḳa ėltin ėlke tegürgüçi yorıtım erser bu munçulayu üküş türlüg tınlıġlaraġ in …

Aynı gövdeden maddeler

“balık” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).