İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
U sözlüğü · madde

emget- fiil

Tanım

  1. Acı çektirmek, eziyet etmek, sıkıntı vermek: “mini emgetür til iḍi ök telim” dil sahibi beni çok eziyet ettirir; “emgettiler kelmezde aşnu bizke” sen gelmeden önce de bize eziyet ettiler; “yavaş edgü kişilerig küŋ ḳul ḳıltım … emgettim” uysal iyi kişileri köle ettim, eziyet ettim; “ig toġa egirdi sėni emgetgeli” hastalık dert seni sardı eziyet etmek için; “bodunuġ … emgetmeŋ tolgatmaŋ” halkı üzmeyin, sıkıntıya sokmayın; “tapuġ birle yazuḳ igin emletür … özin emgetür” hizmetle kendini yorar. Tanıklar: BKKuTKB
  2. (Olumsuz türevlerle) eziyet etmeyen: “kop kamag tınlıglarıg emgetmeksiz saḳınç” bütün canlılara eziyet etmeme düşüncesi; “adın tınlıġ oġlanın emgetmegümüz kergek erti” başka canlılara eziyet etmememiz gerekirdi. Tanıklar: MaitTövbe

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): emget- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Çekimli biçimler (19):

U Uigurica I-IV

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T. II Y 42.-38–57 … atırdım erser tözün yavaş edgü kişi-lerig küŋ ḫul ḫıltım uçuz yinik tuttum emgettim irintürtüm erser az (azu) ėlig törüg bulġadın erser bu bulġaġ tilŋeŋ-ke ḫa …

Aynı gövdeden maddeler

“emget” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).