İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
U sözlüğü · madde

erdini isim

87 geçiş 24 biçim 11 eser MaitShoRUAOKİPSekTTKP Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Mücevher, değerli taş: “altun kümüş erdni monçuḳ satıġsız erdniler tilegeli” altın, gümüş, mücevher, inci, paha biçilmez değerli taşlar aramak için; “arıġ süzük yruġ yasuġ mani monçuġ erdini” arı, parlak mani incisi, mücevheri; “bu yalŋuḳ et’özlüg çintamani erdini” bu insan bedenli dilek taşı; “mrkt erdni öŋlüg” zümrüt renkli. Tanıklar: KİPMait2
  2. (Mecazi) en değerli şey, hazine; Budizmde “üç erdini” üç mücevher (Buda, Dharma, Saṃgha): “üç erdinike tapıġçı tınlġlar” üç mücevhere hizmet eden canlılar; “bursaŋ ḳuvraġ erdinike” topluluk mücevherine; “nomlug erdnig küzetdeçi” öğreti hazinesini koruyan; “anın bo nom erdini sekiz törlügin” bu öğreti hazinesi sekiz türlü. Tanıklar: Sek2MaitAO
  3. Cihan hükümdarının yedi hazinesi (ratna): “yėti erdnisin ıdalap” yedi hazinesini bırakıp; “yaşovati atlıg kunçuy erdnisi” Yaśovatī adlı hatun hazinesi. Tanıklar: Mait

erdni (Maitrisimit, KİP) yazımı ve lemmatizer’ın erdi, erdn, erdnisi altında ayırdığı biçimler bu maddede toplandı.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): erdini — yalın hâliyle 25 kez

Çekimli biçimler (23):

U Uigurica I-IV

8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T. III M. 207.-52–62 … i atlġ kkir-siz arıġ kök ḫalıġ-ġa oḳsatı arıġ süzük yruġ yasuġ mani monçuġ erdini inçip öz yruġ-ı üze yaltrıyu yasuyu turmus teg . . tŋri-ler ėligi-y-a ançu …
U II, T. III M. 225-16-5 … M. 225⟧ . . . . . [oḳus-luġ-ḳa] .. yükünürmn adı kötrülmis monçuġ . . . . [erdin]i oḳus-luġ-ḳa .. yükünürmn adı kötrülmis il ḳan oḳus-luġ-ḳa .. yükünürmn adı …
U II, T. III M. 225-17-5 adı kötrülmis erdini T. III M. 225 mn adı kötrülmis ançulayu kelmis ayaġ--ḳa tekimlig köni tö …
U II, T. III M. 225-7b-4 … çulayu kelmis ayaġ-ḳa tekimlig T. III M. 225. köni tözüni tuimıs vaituri erdini yruḳluġ odaçı-lar ėligi tŋri burḳan ḫutıŋa .. yükünürmn
U II, T. II, Y., 48-59–62 … rülmiş edgü öd-ke ḳutluġ ḳolu-ġa ḫutluġ ḳoin yıl üçünç ai üç otuz-ġa mn üç erdini-ke pk ḳatıġ süzük kirtgünç köŋülüg upasanç ütret burḫan-larıġ öp saḳınıp bu b …
U II, T. II, Y., 48-59–62 … lınç-ta adın yoġ tėp .. anın bu alḳu ayıġ ḳılınç-larıġ arıtdaçı kşanti nom erdinig bitidü tegindim ..
U II, T. II Y 42.-74–78 üç erdini-ke pek ḳataġ kirtgünçlüg çintamani erdini yürekinde tutmış süzük köŋül-lüg up …
U II, T. II Y 42.-74–78 üç erdini-ke pek ḳataġ kirtgünçlüg çintamani erdini yürekinde tutmış süzük köŋül-lüg upasanç ḳutluġ ḳızım ḳutad oġlum turmış i …

Aynı gövdeden maddeler

“erdini” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).