Tanım
- Beslemek, büyütmek, yetiştirmek: “törütgen igiḍgen keçürgen iḍim” yaratan, besleyen, bağışlayan Rabbim; “yimi birle igḍür sen sansız özüg” sayısız canı yiyecekle beslersin; “sütin emizip igitdi beltürtdi” sütüyle emzirip büyüttü; “OĠUL ḲIZ TOĠSA NETEG İGİḌGÜSİN AYUR” oğul kız doğarsa nasıl yetiştirileceğini söyler; “ewiŋde igiḍgil igiḍme öŋin” onu evinde yetiştir, başka yerde yetiştirme; “kürgeŋin üçün igidmiş bilge ḳaġanıŋın” sizi besleyen Bilge Kağan’ınızı; “artuḳ yılḳıġ igitti” fazla hayvan yetiştirdi. Tanıklar: KÇMaitKB4
- Doyurmak, geçindirmek, (halkı) kalkındırmak: “bodunuġ igideyin tėyin” halkı besleyeyim diye; “ölteçi bodunuġ tirgürü igittim” ölecek halkı diriltip besledim; “yiçe ėtdi yiçe igitti” yeniden düzenledi, yeniden besledi; “ḳut birmez igidmez” kut vermez, beslemez; “kntü özümin igidtim erser” kendimi (başkasının malıyla) beslediysem. Tanıklar: KT2SekU
- Mecazen geliştirmek: “bilge biligin igidür” bilgisini geliştirir; “şeker birle igdür birür kin aġu” şekerle besler, sonra zehir verir. Tanıklar: ManKB
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
igit- (yazıtlar, TT, Mait), igid-, iġıd- ve igd- (igḍür, igḍip) yazımları ve lemmatizer’ın ayırdığı biçimler bu maddede toplandı; U II’deki igdilen-, igtüle- ve Sek’teki igitüt okuması belirsiz biçimler de şimdilik burada.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): igiḍ- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- igidmiş 3 (BK, KB) · igiḍmiş 1 (KB)
- igdür 2 (KB) · igḍür 1 (KB)
- igidtim 1 (U) · igiḍtim 1 (KB)
Çekimli biçimler (37):
igiḍgen 6
igidür 4
igiḍti 4
igidmiş 3
igitmek 3
igideyin 2
igdür 2
igitdi 2
igittim 2
igidürçe 2
igiḍtiŋ 2
iġıdmiş 2
igitti 1
igitken 1
igidtim 1
igitmekde 1
igdilentim 1
igiiti 1
igitüt 1
igit 1
igiḍgey 1
igiḍgil 1
igiḍgüsin 1
igiḍme 1
igiḍmiş 1
igitdeçi 1
igiḍtim 1
igidmez 1
igtüledem 1
igḍileyü 1
igḍilmişe 1
igḍip 1
igḍür 1
igitdim 1
iġıdü 1
iġıdür 1
iġıtti 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (3) →U Uigurica I-IV
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. III M. 225-2 | … ış-sızın yaşıḳıp adınlar-nıŋ ed tvar üzeki ėsig özin üzüp kntü et’öz--ümin | igidtim | erser .. er yutuzıŋa yazındım erser .. tilin azuk ylġan sav sözledim erser … |
| U II, T. II, Y., 48-21–38 | … arıġ suvda kemişip ölürdüm erser .. adınaġu-nuŋ ėsig özin üzüp kntü özümin | igdilentim | erser .. azu yme suu suulep yarıḳ kedip yaġı sançıp yti ḳılınçın bıçıp y-a … |
| U II, T. II Y 42.-38–57 | … ḳdaġı tınlıġlaraġ suvda kemişip ölürtüm erser atnaġu özin üzüp kntü özümin | igtüledem | erser azu suu suulep yarıġ ketip suvri söŋün sançıp yėti ḫılıçın bıçıp ya … |
Aynı gövdeden maddeler
“igid” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).