TT sözlüğü · madde
asıġ isim
Tanım
- Yarar, fayda, kazanç; “asıġ tusu” yarar ve fayda: “nomḳa ulaġ sapaġ asaġ tusu ḳılmış bolalım” öğretiye sürekli yarar sağlamış olalım; “tınlıġlarḳa asıġ tusu ḳılmaḳı” canlılara fayda sağlaması; “asıġı bar, edgü ol” yararı var, iyidir. Tanıklar: IBKİP2SekMait2AbhTTShoR
- KB’de sık olarak “asġı”: “uḳuş bolsa erke kör asġı üküş” ere akıl olursa yararı çok olur; “boḍun asġı” halkın yararı; “öz asġı tiler” kendi çıkarını ister; “asġı yası” yararı ve zararı. Tanıklar: KB4
- Kazanç, faiz: “almakları birle ribanı asıġ” faiz kazancını almaları yüzünden. Tanıklar: KuT
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): asıġ — yalın hâliyle 222 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- asıġı 19 (Abh, ShoR, U, KİP) · asıgı 1 (IB)
- asag 17 (Mait) · asaġ 4 (Sek, Mait)
- asıġlar 7 (KB, KuT, Abh) · asıglar 1 (KB)
- asıġḳa 4 (KuT, KB, Abh) · asıgka 1 (Mait)
Çekimli biçimler (30):
Bağlamlar
Bütün geçişler (5) →TT TT I-X
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36.3.-58 | tegirmi-leyüki yaġıŋ telim boltı . | ası -ġıŋ | ayaġıŋ egsüdi . ediŋ twariŋ ḳoḳtı . |
| T II Y 36. 5. -113 | utruŋda | asıġ | tusu yiterü kelti . |
| T III D 25925. 26020.-98–99 | … ı sefer -çe . uluġ yrlıḳançuçıı köŋülüŋ öze . olarnıı barca sıḳurup . uluġ | asıġ | tuzu ḳıltıŋız [.] |
| T III D 25925. 26020.-104 | uzatıı üzüksüz munıtek [.] uluġ | asıġ | tuzu ḳıltıŋız . |
| T III D 2607.-121–122 | … fişailiġ meŋiler [.] al altaġ uzanmaḳlarıġ öntürüp . aŋa yr/ . . . . . [.] | asıġ | tuzu ḳıltıŋiz . |
Aynı gövdeden maddeler
“asıg” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).