TT sözlüğü · madde
ayıġ sıfat
Tanım
- Kötü, fena: “ayıġ ḳılınç” kötü iş, günah; “ayıġ yavız yol” kötü ve aşağı (yeniden doğuş) yolları; “ayıġ saḳınġuçılar” kötülük düşünenler; “ayıg ıraḳ yolta emgenü kelmiş” kötü, uzak yolda zahmet çekerek gelmiş. Tanıklar: SekKPMait2UTT2Tövbe
- Kötülük: “edgüke ḳataġlanur tınlıġlar az” iyiliğe çalışan canlılar az (kötülüğe yönelen çok); “ayıġlarınta” kötülüklerinde; “ayıġlarıġ bastılar” kötülükleri bastırdılar. Tanıklar: Sek
KB 125 “künüg hem ayıġ” ay+ıġ (ayı) biçimidir; Maytrısimit’teki “ayġı” yazımı buraya bağlandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ayıġ — yalın hâliyle 121 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ayıġ 77 (U, Sek, ShoR, TT) · ayıg 44 (Mait)
Çekimli biçimler (11):
Bağlamlar
Bütün geçişler (13) →TT TT I-X
13 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36.8.-139–140 | ıraḳ-ta saw eşi-düti edgü . yaġuḳ taḳı is bütüdi edgü . ataŋ tutaŋ kėtdi . | ayıġ | saḳınġuçı-lar tez-di . |
| T II D 178b. 180-17–23 | ol üç oġrılar nıŋ birin az nızwanıi oġrınta ölürmiş | ayıġ | kişiler . üç yblaḳ yolta öz ötek öteyür . |
| T II D 178b. 180-25–37 | az bilig iy(i)n tetrülmk -ig | ayıġ | ḳılınç iy(i)n bulup közünür ajun -ta ayıġ tüşke-e tekmiş üç eren -ler . . … |
| T II D 178b. 180-25–37 | az bilig iy(i)n tetrülmk -ig ayıġ ḳılınç iy(i)n bulup közünür ajun -ta | ayıġ | tüşke-e tekmiş üç eren -ler . . dud oj dib //// kojend . kodom ç //// oe u … |
| T III D 2601-5 | … siziŋe . en/ . . . . . . . . . . . ajunıġ ḳutḳa -rḳalı . . . . . . . alḳu | ayıġ | ḳılınçlarımz . a/ . . . . ḳılınç tüşin uḳıttıŋız [.] . . . . . |
| T III 26011.-69 | ayıġ | ḳılınçlıġ şmnu ilkintin ozḳurtuŋuz [.] | |
| T III 26011.-74 | yintem | ayıġ-ta | yrtıntaçıı -larıġ tıttıŋız . |
| T III D 2608.-112 | . . . . | ayıġ | ḳılınçlıġ-larıġ . suyurḳayu irinçkeyü yrlıḳatıŋız [.] |
| T III D 2607.-119–120 | san -sartın . arımış köŋül-lüg ḳutluġ-lar [.] ayı trkkie tuyunup [.] | ayıġ -ların | bastılar. |
| T III D 2605.-127–129 | ayıġ | ḳılınçtın . yafşurmış ilinmiş atḳaġ-tın . barḳu yoluġ bilmedin . b///// er … | |
| T III D 2605.-135 | kirtgünç köŋül-lerii . . . kirtü törü-lerte ḳatıġlanu . kirlig | ayıġ | ḳılınçıġ ḳılmamaḳ [.] kirtü çḫşaptıġ küzetdii [.] |
| T III D 2604-144 | … . ėkii ḳuruġ töz -in bilmedin . . . . . . . . -lig uv öze utıyu . birimlig | ayıġ | . . . . . . . --rtii e /// köŋül-lerii . alḳış paşik sözleküg [.] ayıġ ḳıl … |
| T III D 2604-144 | … lig ayıġ . . . . . . . --rtii e /// köŋül-lerii . alḳış paşik sözleküg [.] | ayıġ | ḳılınçıġ ökümküg [.] amvrdşn ḳılıp yıġınḳuġ . ayu yrlıḳadıŋız olarḳa . |
Aynı gövdeden maddeler
“ayıg” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).