TT sözlüğü · madde
beg isim
Tanım
- Bey, soylu, yönetici: “türük begler bodun, bunı eşidiŋ” Türk beyleri, halkı, bunu işitin; “begli bodunlıġ yoŋaşurtuḳin üçün” beylerle halkı birbirine düşürdüğün için; “yir basruḳı taġ, boḍun basruḳı beg” yerin ağırlığı dağ, halkın ağırlığı beydir; “begler begin azıttı” beylerin beyini yanılttı; “tanġut begin yaġıladı” Tangut beyiyle savaştı. Tanıklar: KT2BK2DLT3
- Hükümdar, efendi: “bezendim begim boldı ḫaḳan uluġ” yüce hakan beyim oldu, onurlandım; “özüŋ eḍgü ḳolma, begiŋ eḍgü ḳol” kendi iyiliğini değil, beyinin iyiliğini dile. Tanıklar: KB2
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): beg — yalın hâliyle 254 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- beg 251 (KB, Mait, TT, EÇS) · bėg 2 (IB) · beġ 1 (KB)
Çekimli biçimler (38):
begler 198
begi 91
begke 45
begleri 25
begiŋe 16
begin 13
begim 12
beglerke 10
begig 6
begde 4
beglerde 3
beglerig 3
begdin 3
begiŋke 3
begiŋ 2
begiŋni 2
beginiŋ 2
beginde 2
beglergü 2
begimiz 2
beglerim 2
begini 2
begni 2
beglerin 2
beglerinde 2
begli 2
bege 1
beginge 1
beglari 1
beglerigde 1
beglerimiz 1
beglerimizke 1
begnig 1
begniŋ 1
begtin 1
beġım 1
beġıŋ 1
bėgiŋėrü 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (7) →TT TT I-X
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36. 2. -24 | beg | er sıḳılur iş bulmadın . erklig ḳan-nıŋ yrlġı arḳulayu turur ewiŋde [.] | |
| T II Y 36.13. -35–38 | ötüg saw-ḳa yorıma [.] ögüz ertgeli oġratıŋ [.] işiŋ bütmez . | beg | bolġalı ḳılıntıŋ [.] yrlıġıŋ yorımaz . ḳılmış işiŋ yaġı-lıġ [.] söz -lemiş … |
| T II Y 36.14-89–92 | saŋa törü-lüg törü tegdi [.] sėni ḳamaġ-un taplatı | beg | ḳılġa/i [.] yaġız yėrde tiki önti . tunçu-daḳı ḳ //////// ḳutrultı . tŋri- … |
| T II Y 36. 5. -108–110 | beg-ke | işi-ke ınanġıl . emin yürüntegin anutġıl [.] egri yorıġ kemişgil . tetrü s … | |
| T II Y 36. 6.-129–131 | beg | tmġası elgiŋde [.] ornaġ -lıġ orun anıŋ-ta [.] yėr-ke tŋri-ke sewinç tut . … | |
| T II Y 36.11-167–170 | bosuç ḳadġu ig aġrıġ-lar ornaġ tutḳlır [.] | beg-tin | işi-tin körser sn saw-ḳa kirkelir sn [.] ėl-tin ḳantın körser sn alḳamaḳ - … |
| T II Y 36.9.-184–186 | beg | er yimin yeyin saḳınsar sn tişiŋde tıtıġlıġ [.] yėrde ḳazḳuġ bekürü toḳayı … |
Aynı gövdeden maddeler
“beg” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).