İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

birök bağlaç

Tanım

  1. Eğer, şayet (çoğunlukla “… erser” ile): “birök ḳız tileser yme körkle ḳız keltürür” eğer kız isterse güzel bir kız da getirir; “birök bu tuşuşmaḳ atlġ ırḳ kelser” eğer bu ‘karşılaşma’ adlı fal gelirse; “birök bo nomuġ eşidip” eğer bu öğretiyi işitip; “birök antaġ oḳ erser” eğer öyleyse; “apam birög munıteg arıġ nomlap ḳotmasar” eğer hiçbir zaman böyle arı öğretiyi bırakmazsa; “birükin bu yėr suvda tükel bilge burkan yėg ermedi erser” eğer bu dünyada her şeyi bilen Buda en üstün olmasaydı. Tanıklar: SekMait2UTT2
  2. (Maniheist metinde) sonra, derken: “birök başın yokaru kötürüp körti” sonra başını yukarı kaldırıp baktı. Tanıklar: Man

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): birök — yalın hâliyle 298 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • birök 297 (Abh, U, KİP, ShoR) · bir’ök 1 (Sek)

Çekimli biçimler (5):

TT TT I-X

14 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II Y 36. 12.-13 birök bu tuşuşmaḳ atlġ ırḳ kelser . sevin inçe ayur .
T II Y 36. 2. -30–31 ada ertgei [.] edgü kelgei [.] birök süü sülemek atlġ ırḳ kelser sawın inçe ayur . süü süleser yėr telinir .
T II Y 36.13. -41–45 etüz -üŋin küzedser sn [.] kelen keyik müyüzi teg atıŋ küüŋ kötlürgei [.] birök bu taġ atlġ ırḳ kelser sawın inçe tėr . taġ yėrinte taġ önti seŋir boltı . …
T II Y 36.3.-53–55 yaŋırdı il olurġai sn . birök bu ḳoramaḳ atlġ ırḳ kelser sawın inçe tėr suw tmırı ḳurısar yaş yawışġu ḳu …
T II Y 36.15-66–69 … ü-de erser sançıtur . balıḳda erser ḳorayur . buyan edgü ḳılınç ḳılġu ol . birök bu ḳatḳa birmek atlġ ırḳ kelser sawın inçe ayur .
T II Y 36.14-81–88 … [.] tegser sn yaŋı yıl-nıŋ ėki ygrminç ay-ıŋa . ançata timin iş ///////// birök bu sewinmk atlġ ırḳ kelser sawın inçe tėr . sewinç ögrünç saŋa kelti .
T II Y 36.17.-101–102 birök bu teriŋ ḳuduġ atlġ ırḳ kelser sawın inçe tėr .
T II Y 36. 5. -111–112 birök utru kelmek atlġ ırḳ kelser sawın inçe tėr .
T II Y 36. 6.-132–133 birök inç kelmek atlġ ırḳ kelser sawın inçe tėr . yėl iyin eşidilür .
T II Y 36.1.-154–157 … [.] ekeŋ yeŋeŋ sewinçlig ol . ḳonşı ḳız utlı-lıġ . ḳop işiŋ yaraġ -lıġ [.] birök kiçig igitmek atlġ ırḳ kelser sawın inçe tėr .
T II Y 36.11-173 birök bu kün 25. T II Y 36.9. altı elig / kirü barır . suw adası saŋa öŋdürti …
T II Y 36 .16. -205 birök bu igitmek atlġ ırḳ kelser sawın inçe tėr [.]
T II Y 36. 4.-221–224 itüg tilek bulġuluḳı sarp . köŋül-üŋ yıġ inç tur . etüzüŋ bil şük tur . birök bu uluġ münükmek atlġ kelser . sawın inçe tėr .
T III 2602-64 apam birög munıteg [.] arıġ nomlap ḳotmasar . amtıḳategii yėrtinçü. alḳınmazmu ertii