İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

artuḳ sıfat

136 geçiş 9 biçim 14 eser KBMaitBKKuTSekAbhKTT Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Fazla, çok, aşırı: “üküş sözde artuḳ asıġ körmedim” çok sözde fazla yarar görmedim; “artuḳ emgek” fazla sıkıntı; “arduḳraḳ kėŋ” daha geniş. Tanıklar: AbhUKB2
  2. Üstün, daha iyi; üstünlük: “artuḳ ḳıldı taŋrı … amarıŋıznı amarı üze” Tanrı kiminizi kiminize üstün kıldı; “artuḳta artuḳ” üstünlerin üstünü. Tanıklar: MaitKuT
  3. Zarf olarak: pek, çok: “et’özin artuḳ saḳlanu tutar” kendini pek sakınır; “artuḳ küçlüg” pek güçlü. Tanıklar: TKİPSek
  4. “artuḳı” (sayılarda) fazlası, üstü: “ḳırḳ artuḳı yeti yolı sülemiş” kırk yedi kez sefer etmiş; “otuz artuḳı eki yaşıma” otuz iki yaşımda. Tanıklar: BK2

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): artuḳ — yalın hâliyle 102 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • artuḳ 100 (KB, Mait, KuT, Sek) · artuk 2 (KuT, AH)
  • artuḳı 21 (BK, Mait, KT, KB) · artukı 1 (Man)

Çekimli biçimler (7):

KÇ Küli Çor Yazıtı

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KÇ 25 ḳazġantı, artuḳ yılḳıġ igi(t)ti.

Aynı gövdeden maddeler

“artuk” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).