Mait sözlüğü · madde
çeçek isim
Tanım
- Çiçek: “tü tü çeçek çergeşür” türlü türlü çiçek sıralanır; “teŋridem hua çeçekler yüzken yaġmur osuglug yaġıdtılar” tanrısal çiçekleri yağmur gibi yağdırdılar; “kim çıḳmaz mivedin hem çėçeklerindin” meyvelerden, çiçek kılıflarından çıkan (her şeyi bilir). Tanıklar: MaitKuTDLT
- (KB’de çiçek yazımıyla) bahar ve güzellik imgesi: “tümen tü çiçekler yazıldı küle” binlerce türlü çiçek gülerek açıldı; “çiçek yazdı yüz kör küler ḳatġurar” çiçek yüzünü açtı, güler, kahkaha atar; “ḳalı bolmasa eḍgü yarlıġ tilin / yaşarmış çiçekler ḳurır” (beyin) dilinde iyi buyruk olmazsa yeşermiş çiçekler kurur; “ḳayuḳa bu aḳsa çiçek öndi tüz” (iyi söz) nereye akarsa orada çiçek biter. Tanıklar: KB4
- “lenḫua çeçek” nilüfer, lotus çiçeği: “erdini lénḫua çeçek üze yorıdaçı” mücevherli lotus çiçeği üzerinde yürüyen; “ḳaltı lenḫu-a çeçek öz-in ök açılıp yarılıp” tıpkı lotus çiçeğinin kendiliğinden açılması gibi; “pundarik çeçekdeg” beyaz lotus gibi. Tanıklar: Abh2AOShoR2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
çeçekdeg ve KB’deki çiçek yazımı da bu maddede (biçimler korunur).
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): çeçek — yalın hâliyle 32 kez
Çekimli biçimler (12):
Bağlamlar
Bütün geçişler (25) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
25 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.018.35–40 | çintan nikişi birle kataglıg edgü yıdlag kuzişay mntark ulatı teŋridem hua | çeçekler | yüzken yagmur osuglug yaġı- -dtılar.. taḳı yėme ġantari ġantarviler teŋrid … |
| Mai.Tek.019.29–32 | kişi et-özi bulmışıŋız yėgde yėg ne üçün tėp tėser udumbar | çeçek | yüleşi alpta alp bolġulug burkanlarnıŋ yėrtinçü / / arka ... bulur.. |
| Mai.Tek.028.15–20 | ol an(tag) ... - / / m yüz bir türlüg boduġın bodumış osuglug hua | çeçekin | yaratag--lag tümen bire kėŋ çmbudvip uluş- -lug ... (o)rtu--sınta altun- - … |
| Mai.Tek.029.07–13 | … atlıg sögütler tegrıḳlep t- ... ... altunlug sögütler kümüş ... (ya)pragkı | çeçeki | tüşi bolur ... sögütlerniŋ altun-... -lug sögütnüŋ saprirlag ... erdnilig … |
| Mai.Tek.031.08–17 | … tataglag / / - ... tolu altunlug kumın tüp / / - ... -tamış körü kanınçsız | çeçekler(in) | yaratmış ol antag muŋadınçıg ... |
| Mai.Tek.035.34–36 | … ar inçe uḳuŋlar.. bükün ... - / / / brhmavati katun ... oġur ... - / i hua | çeçek | körgeli ... |
| Mai.Tek.036.13–16 | ol yėme ... uluşlug ulug ... yalaŋuḳlar / / - ... kuvraġın ... hua | (çeçek) | ... |
| Mai.Tek.037.16–20 | … güt--ke oḳşatı.. alku sögütlerniŋ begi osuglug butıḳ çubıḳ yap yavışġu hua | çeçeklerin | tegrik--lemiş çambu sögüt tapa bardı |
| Mai.Tek.040.01–04 | … adaçı) tapıgçı.. t(ört) ... yıŋaḳtın oyun ır üni ėşitilür kök kalıḳdın hua | çeçek | yaġar teŋriler lular eren işiler ayap |
| Mai.Tek.044.01–03 | 10 = 130b kümüşlüg vayturlug sprırlıg kuz(et-) -ri mntrag ulatı hua | çeçekler | ... ..... kök kalıḳda bra askug ... |
| Mai.Tek.052.06–10 | … g tebreyür kam--şayur.. teŋridem kövrüg ün--leri ėştilür.. kök kalıḳda hua | çeçek | yaġar.. |
| Mai.Tek.053.04–11 | … uḳup ... (seki)z tümen tört mıŋ ... -ları birle çala--(dr) ... türlüg hua | (çeçek) | ... burkan / |
| Mai.Tek.054.19–21 | yıd tüsüg hua | çeçek | busı bėr--ser ... üç kat yėr suvda edgü at kü bultaçı bolur.. |
| Mai.Tek.055.25–31 | … türlüg kök sarıg kızıl yürüŋ yipün öŋlüg esri kusrı suvdaḳı kurġaḳ--d(aḳ)ı | çeçekler | yarılıp açılıp tö(k-) -(ülür) adruḳ adruḳ eŋer teger çintan tamalaptr abir … |
| Mai.Tek.055.32–37 | ulunı yapırġaḳı | çeçeki | tüşi.. ig- ... -arası altunlug kümüşlüg vayturlug sprırlıg sögütleri.. sö- … |
| Mai.Tek.106.12–20 | ... ... taḳı erdni ... ... hua | (çeçek) | ... ... - / - -lep k / / / ... kin / ? -ap ėsen tükel öz--(ler)iŋe tegürü … |
| Mai.Tek.112.31–38 | … lük yalın--(lıg) ... - / sekler başlarınta (kızartmış ör)tlüg temirlig hua | (çeçek) | itinmiş ... kayusı örtlüg (temirli)g orunluḳlar üze olur--(urlar) |
| Mai.T-11.8a.18 | … ayduri erdinilig yawışġuları çıbıḳları .. içinte koru ḳ[a]nınçsız altunluġ | çeçekleri | ḳop tŋri … … … [o]l [altu]n-[luġ pariçatr sögüt-] [k]e oġşatı [alḳu sögüt- … |
| Mai.T-11.8a.18 | … oġşatı [alḳu sögüt-] lern(i)ŋ b[egi osuġluġ] budıḳ çıbıḳ yap yawış[ġu ḫua | çeç]eklerin | tegriklemiş çambu sög[üt] tapa b(a)rdı .. |
| Mai.T-11.9a.11–16 | … çġa yumşaḳ erdni körklüg mı(n)g yapırġaḳlaġ koru ḳanı<n>çsız körtle linḫua | çeçek | yarıp ilginte blgülüg bolur |
| Mai.T-11.10b.12–15 | ilaptri piŋali pntu şnki ulatı luu ḫanları erdini yinçü munçuḳ ḫua | çeçek | bėrle ḳatı ḳarı yaġıtur-lar ḳut ḳolu alḳış alḳayu yaŋı toġmış bodiswtḳa yü … |
| Mai.T-11.11b.27 | tŋridem linḫualar kumut suman puntrikta ul-atı ḫua | çeçekler | edgü yıd yıpar birle ḳatı ḳarı yaġarlar (.) uluġ küçlüg tŋriler ikitin [bė … |
| Mai.T-11.13a.09–18 | … ġ uluġ kiçig yalŋuḳlar ögrünçülüg sewinçlig ḳuwraġın toyın iliglerinte ḫua | çeçek | //i erdini çaş ḳaş tuta idiz ordu ḳarşılarınta inip bodiswtḳa yükünü aġar … |
| Mai.T-11.14a.02–05 | ḳaltı küz ödteki linḫua | çeçek | osuġluġ közin arıtı yum<m>az .. taġ yış tam ewlerdeki ed tawarlaraġ tıdıġs … |
| Mai.T-11.14a.09–17 | … luġ .. kün küniŋe ḳutı ḳıwı kör-ki meŋizi asılur ükliyür .. suwdaḳı linḫua | çeçek | osuġluġ trk tawraḳ ulġadur bediyür .. ötrü bėr oġurda brḫmayu barman ayaġḳ … |
Aynı gövdeden maddeler
“çeçek” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).