İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

adın sıfat

554 geçiş 29 biçim 17 eser AbhKBKuTMaitUShoRKİPTT Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Başka, diğer, öteki: “bar adın orunta sözlep” başka yerde söyleyip; “adın kişilertin tıdıġ bar” başka kişilerden engel var; “aḍın yol” başka yol. Tanıklar: AbhTT
  2. Başkası, özge kişi; “öz” karşıtı: “adınlarḳa asıġlıġ işig işletiŋiz” başkalarına yararlı iş yapın; “özli adınlınıŋ ḳaraŋġusın” kendisinin ve başkasının karanlığını. Tanıklar: AbhTT
  3. (-DAn, -nIŋdA ile) -den başka, -den gayrı: “seniŋdin aḍınḳa” senden başkasına; “munda aḍın” bundan başka; “yoḳ oŋ anda aḍın” ondan başka çare yok. Tanıklar: AbhKB2DLTAH
  4. “adın öŋi” ayrı, farklı: “adın öŋi öçmeklertin” başka, ayrı sönüşlerden. Tanıklar: Abh2ShoR

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): adın — yalın hâliyle 423 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • adın 258 (Abh, Mait, U, EÇS) · aḍın 164 (KB, KuT, AH, DLT) · ad’ın 1 (Abh)
  • adınḳa 33 (Abh, U) · aḍınḳa 10 (KB, KuT, DLT)
  • adınlarḳa 20 (Abh, U, ShoR) · aḍınlarḳa 1 (KB)
  • adınlar 12 (Abh, ShoR, U) · aḍınlar 4 (AH, KuT, KB)
  • adınlarıġ 4 (Abh, AO) · adınlarıg 1 (Mait)
  • aḍınḳı 3 (KuT) · aḍınkı 1 (KuT)

Çekimli biçimler (26):

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

22 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Mai.Tek.004.31–32 taḳı yėme (kutrul-) -ġulug tınlıglarag utġuraḳ adın bu burkanlarka kutġarġulug ...
Mai.Tek.024.20–24 … şi / - ... / - ... (ul)atı yoḳ inçip yėme yirtinç--(üde) (antag) osug(lug) adın böz
Mai.Tek.037.03–08 … uḳ adruḳ itigin itiŋ yaratıŋ hormuzta teŋri yarlıġıŋa vişvaḳrmi teŋri taḳı adın erüş üküş teŋriler birle çambu sögütüg iter yaratır..
Mai.Tek.059.36 ne (ü)çün tėp tėser.. bu üç türlüg (edgü) kop adın edgü törülerniŋ t- ... / / ? = 404 Murtuḳ yazması s / - ... ölürdi k / …
Mai.Tek.062.34–36 istimiz toḳıdımız toŋladımız adın kişi ornınta yulġaḳ iş küç işletdimiz irt birt ...
Mai.Tek.066.05–08 küni kıvırkanmaḳ köŋlin adın adın toyınlar şmançlarnıŋ bar yoḳ mün--lerin yazuḳların / / / ... / / rü k …
Mai.Tek.066.05–08 küni kıvırkanmaḳ köŋlin adın adın toyınlar şmançlarnıŋ bar yoḳ mün--lerin yazuḳların / / / ... / / rü kişi-- …
Mai.Tek.067.22 adın kişilerke ... / / ler..
Mai.Tek.073.23–29 … idiz töşekde ulatı idişin tavarın yalıŋuz erksinip meniŋ ol işletdim andın adın kertiler--ke yėme ök tartıp bėrür erdimiz ol tıltaġın anta ölüp ulug tamud …
Mai.Tek.073.38–43 … sanlıg tarıglag yėrin kalınlıḳların borluḳların sög--ütin yėmişin erksinip adın igil kertilerka bėrdimiz..
Mai.Tek.075.47–49 amarıları adınnıŋ amraḳ--ın yarıp amradaçı erdiler ol ay--ıg kılınç küçinte tamuda tugdı--la …
Mai.Tek.080.01–05 … = 246 279 389⟧ / tört otuzunç ülüş a(ltı) p(a)t(a)r kılınç kılsar kar- ... adın kişiniŋ i(sig özlerin) ölürser ol oḳ kişi(niŋ ... işilerin küretip yazınsa …
Mai.Tek.083.04–10 ki- ... ... atlıg adın kişiniŋ a- ... ... -giŋe kıçurġuçı ta / - ... ... -ılar.. s- ... ... -rsġu …
Mai.Tek.083.11–18 kim yėme tınlıg--(lar adınlarıg) bagda buḳaġuda kerikde ... - / / lir emgek tolġaḳ körkütser--(ler kim y)ėm …
Mai.Tek.083.19–23 kim yėme adın kişiniŋ tapıġın uduġın alıp iş bütür--meserler bütmiş işig artatġuçı--lar. …
Mai.Tek.083.53–58 kim kayu tınlıglar adın kişiniŋ bėrme--yü kadın tavarın oġurlasarlar törüsüzin küçeyü kunup alsar- …
Mai.Tek.100.03–07 … lediŋ (şari)putri ne üçün tėp tėser ... bu yėr suvda burkan kutınta yėgrek adın ed tavar arıtı bultuḳmaz ...
Mai.Tek.103.37–38 anı ėşidip santuşiti teŋriler begi adın bir toyın arzı teŋrıḳe inçe tėp tėyür ...
Mai.Tek.107.18 biz öŋre kişi ajunınta erken adın amraḳın amranmaḳ ogrınta eren savın işile(rke) ... işiler savın erenke / t …
Mai.Tek.113.26–28 ... örteyür ... yine yėme belgür- ... -ler ... adın yėme örtlüg y(alınlıg) toyın başlıg sögütler ...
1a-3–10 … g toranınta olurup tört yüz toḳuz on artuḳı bėş bodiswtlar ḳuwra-ġıŋa taḳı adın tŋri ḳuvraġıŋa nom nomlayu yėr suw ertimligin et’öz ürlüksüzin uḳıtu inçe …
1a-19–21 anı ėşidip [santuşiti tŋriler be]gi adın bir tiwa arji [tŋrike inçe] tėp tėyür . .

Aynı gövdeden maddeler

“adın” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).