Mait sözlüğü · madde
arta- fiil
Tanım
- Bozulmak, çürümek, yozlaşmak: “ed tavar kentü artayur buzulur” mal mülk kendi kendine bozulur, çürür; “yaġuşsa artar öz” (arzu) yaklaşınca öz bozulur; “bu ortu buzulġa, tükel artaġa” bu orta (hal) bozulur, tamamen çürür. Tanıklar: MaitKB2
- Bozmak, yıkmak (Orhon): “ėliŋin törüŋin kem artatı udaçı erti” ilini, töreni kim bozabilirdi. Tanıklar: KT
- “artamaḳ busulmaḳ” bozulma, yıkılma: “etözke ölmek artamaḳ” bedene ölüm ve çürüme. Tanıklar: ManShoR
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): arta- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- artamak 1 (Man) · artamaq 1 (ShoR) · artamaḳ 1 (Mait)
Çekimli biçimler (21):
Bağlamlar
Bütün geçişler (8) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.03 | ed tavar kentü | artayur | buzulur yoḳ kurug emgek tözlüg adalıg turur.. |
| Mai.Tek.059.26–29 | ulatı köŋüli kögüzi | artamış | kaḳaḳsi (a)vazasay aşaylıg tınlıglar erser.. erser enetkekçe bolur türkçe … |
| Mai.Tek.059.26–29 | … şaylıg tınlıglar erser.. erser enetkekçe bolur türkçe evir--se köŋül karın | artamaḳ | bolur.. |
| Mai.Tek.069.06–08 | amranmaḳ biligin bir i(kintiş)ke savlıg.. et-özni | artadımız | aġançu taġun sav sözledimiz.. |
| Mai.Tek.096.01–04 | nommuŋ atın ėşidgeli bu kişiniŋ közünür aju(nta) ... buyansız bolmaḳ adası | artar | t / - ... kutı kavı aşılur |
| Mai.Tek.099.01–07 | ... - / r yine ... | artamaduḳ | ... - / ol dıntar künte kırk tümen altun yartmaḳ sataġı ed (tavar) aş içgü … |
| Mai.Tek.109.05–09 | … mış ı taraglaġı tüşlüg tamlıg bolur anı aşanıp yuŋlap ... -uları ... -ları | artayur | |
| Mai.Tek.111.16–28 | … rınaŋ erk türkin ança munça tėser k / - ... (burkan) şazanınta köŋ(ül) ... | artamış | toyın şm(nanç) upası upasançlar eren ... yavlaḳ kılınç kıl- / / ? tsuy iri … |
Aynı gövdeden maddeler
“arta” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).