Mait sözlüğü · madde
asıġ isim
Tanım
- Yarar, fayda, kazanç; “asıġ tusu” yarar ve fayda: “nomḳa ulaġ sapaġ asaġ tusu ḳılmış bolalım” öğretiye sürekli yarar sağlamış olalım; “tınlıġlarḳa asıġ tusu ḳılmaḳı” canlılara fayda sağlaması; “asıġı bar, edgü ol” yararı var, iyidir. Tanıklar: IBKİP2SekMait2AbhTTShoR
- KB’de sık olarak “asġı”: “uḳuş bolsa erke kör asġı üküş” ere akıl olursa yararı çok olur; “boḍun asġı” halkın yararı; “öz asġı tiler” kendi çıkarını ister; “asġı yası” yararı ve zararı. Tanıklar: KB4
- Kazanç, faiz: “almakları birle ribanı asıġ” faiz kazancını almaları yüzünden. Tanıklar: KuT
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): asıġ — yalın hâliyle 222 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- asıġı 19 (Abh, ShoR, U, KİP) · asıgı 1 (IB)
- asag 17 (Mait) · asaġ 4 (Sek, Mait)
- asıġlar 7 (KB, KuT, Abh) · asıglar 1 (KB)
- asıġḳa 4 (KuT, KB, Abh) · asıgka 1 (Mait)
Çekimli biçimler (30):
Bağlamlar
Bütün geçişler (23) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
23 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.13–19 | … ken kayu erser bir nom bitig biti--telim burkan şazınınta nomka ulag sapag | asag | tusu kılmış bolalım |
| Mai.Tek.003.56–61 | taḳı yėme tört küşen uluşta baḳşılar boltı--lar kim burkan şazınıŋa ulug | asag | tusu kıltılar budaraḳişit srvaraḳişti ajoḳraḳkişiti olarka yėme yinçürü yü … |
| Mai.Tek.004.07–10 | … üküş türlüg ulug yarlıḳa(nçu-) -çı bilig küçinte sansız tümen tınlıglarka | asag | tusu kılu yarlıg -kadı |
| Mai.Tek.004.11–12 | ikinti srvatyan atlıg bilge bilig üze | asag | tusu kılmaḳı antag erdi.. |
| Mai.Tek.004.38–39 | üçünç manoçap atlıg kü kelig erdemin | asag | tusu kılma--kı antag erti.. |
| Mai.Tek.004.51–54 | … ryanınta belgü--(lüg) bolu yarlıḳadı muntada ulatı ... -z üküş tınlıglarka | asag | tus(u) (kılġu)lug terk tavraḳ iş küç ... -u yarlıḳadı erser.. |
| Mai.Tek.004.55–58 | … atlıg kü kelig) erdemniŋ küçi tėtir.. (törtünç) may(t)rı edgü ögli köŋülin | (asag) | tusu kılmaḳı yėme bėş türlüg ... bolur.. |
| Mai.Tek.005.20–24 | törtünç ... | asag | tusu kılmaḳı (antag erti kal)tı bir üdün ... (teŋri) teŋrisi burkan şaripu … |
| Mai.Tek.005.33–37 | muntada ulatı sansız tümen tınlıg--larka köligesi üze | asag | tusu kılu yarlıḳadı.. bėşinç klyaḳasaprş börtmeki üze asag tusu kılmaḳ ant … |
| Mai.Tek.005.33–37 | … ka köligesi üze asag tusu kılu yarlıḳadı.. bėşinç klyaḳasaprş börtmeki üze | asag | tusu kılmaḳ antag erti.. |
| Mai.Tek.005.50–56 | üstün (teŋri) altın yalaŋuḳ / / - ... -ug edgü kılınç kazg(an-) ... alku | asag | tusu kılmaḳlıg (alpın) erdemin uḳmış kergek bu mu(n)tag türlüg sarasvati b … |
| Mai.Tek.005.50–56 | … g sarasvati brhasvati ulatı teŋridem bilgeler kalp üdün söz--lep alkınçsız | asag | tusulug edgüsin |
| Mai.Tek.008.24–27 | taḳı yėme bilge bilig suvsamaḳın avantlıg tınlıg--larka | asag | tusu kılkalır üçün (ort)un entkek ėlinte ograyu (dkşan)pt ėlke bardı.. |
| Mai.Tek.015.17 | … r (ayagka) tegimlig / / ? = 146b 171 264 ... törüde et-özümin ... (n)eŋ | asaġın | bulmadın ... (a)junlug taluy ögüztin ... / l / ... / m aŋ kėninte ... - / … |
| Mai.Tek.016.15–18 | … . / ça üdte asaŋı sanınça ... uluş balıḳlarka tegip sansız ... tınlıglarka | asag | tusu (kılmış) (er)ŋek suḳıġınça üdte |
| Mai.Tek.022.08–13 | … kan) ... anın maŋa asaglıg / / / - ... ėşid anant men yėme ġautami katunka | asagda | asaglıg erür men ne üçün tėp tėser.. |
| Mai.Tek.032.08–10 | adan--nıŋ | asaġıŋa | t(ususıŋa) ... -nu ög- ... - / / ... d / / / ... |
| Mai.Tek.054.08–14 | … glarka yėti kat ınal kentler içindeki tınlıglarka saḳınu sözleyü yitinçsiz | asag | tusu kılu yarlıḳap samantapuşp saŋramka keli (y)arlıḳar.. |
| Mai.Tek.058.28–34 | … sın kodup teŋri burkanıg ölürgeli saḳıntı anı körüŋler sizler toyın--lar.. | asag | tusu kıltaçılar ara anada yėgrek bultuḳmaz.. |
| Mai.Tek.069.38–42 | … utmış kergek kılmış mün yazuḳka ökünç köŋül öritmiş kergek kim antag antag | asıgka | tusuḳa tegmek bolur.. |
| Mai.Tek.104.01–18 | … ar yėme kayu tınlıg tükel bilge teŋri teŋrisi burkan--nıŋ tıltaġın edgüsin | asag | tusulug çoġın yalının öp saḳınıp aġar ayamaḳ köŋülin ... ne ... ... - / ş … |
| Mai.T-11.3b.07–11 | ançama meŋi ançama edgü | asıġ | tusu ançama edgü ḳut ḳıw kim meniŋ ewimte barḳımta burḫanlıġ kün tŋri toġa … |
| Mai.T-11.10b.16 | … maitri bodiswt yirde turup ülgüsüz sansız asanki klpte berü adnaġuḳa edgü | asaġ | tusu ḳılmışın öp saḳınıp ikile et’özinte altun öŋlüg yaruḳ ıdu keyikler be … |
Aynı gövdeden maddeler
“asıg” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).