Mait sözlüğü · madde
ayıġ sıfat
Tanım
- Kötü, fena: “ayıġ ḳılınç” kötü iş, günah; “ayıġ yavız yol” kötü ve aşağı (yeniden doğuş) yolları; “ayıġ saḳınġuçılar” kötülük düşünenler; “ayıg ıraḳ yolta emgenü kelmiş” kötü, uzak yolda zahmet çekerek gelmiş. Tanıklar: SekKPMait2UTT2Tövbe
- Kötülük: “edgüke ḳataġlanur tınlıġlar az” iyiliğe çalışan canlılar az (kötülüğe yönelen çok); “ayıġlarınta” kötülüklerinde; “ayıġlarıġ bastılar” kötülükleri bastırdılar. Tanıklar: Sek
KB 125 “künüg hem ayıġ” ay+ıġ (ayı) biçimidir; Maytrısimit’teki “ayġı” yazımı buraya bağlandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ayıġ — yalın hâliyle 121 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ayıġ 77 (U, Sek, ShoR, TT) · ayıg 44 (Mait)
Çekimli biçimler (11):
Bağlamlar
Bütün geçişler (46) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
46 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.011.01–03 | ? = 100 maŋa (bėş) (yüz) yaratmaḳ siziŋe umunçl(uġın) | ayıg | ıraḳ yolt(a) emgenü kelmiş-men |
| Mai.Tek.048.14–18 | aya- ... / / arka ... ança ... burkan kutı kim kop ... kamag | ayıg | yavlaḳ törülerig yıdı yoḳı birle üzmelemiş bolur.. |
| Mai.Tek.057b.08–10 | ayıg | kılınç ... -larıŋa ... yant / / / ... edgü kılınç kılġalı ünt / / r / -ler … | |
| Mai.Tek.057b.27–31 | üç (türlüg) anantrıs atlıg | ayıg | kılınç tükel kıltı ol tıltaġın avış tamu otı taşġar--u ünüp divdat toyınag … |
| Mai.Tek.059.08–12 | taḳı yėme edgü aşay küçinte uvutlug uyatlıg bolurlar.. | ayıg | ögliniŋ edgüsiŋe küni öritmez(ler) edgü kutlug tınlıglarnıŋ (a)yaġın çilte … |
| Mai.Tek.062.06–07 | (bu) | (ayıg) | kılınç küçinte (anta) (ölüp) ulug tamularda tugdumuz.. |
| Mai.Tek.062.37–38 | (bu) | ayıg | (kılı)nç küçint(e) (anta) (ö-) -lüp e- ... tamuda tugdumu(z) ... |
| Mai.Tek.063.23–29 | … ta irig sarsıg ... ... tevlig kürlüg k / / - ... / / arka ... / / / ... | ayı(g) | ... ... üstelür ... (tıl)taġın ayıg kılı(nç ... ) |
| Mai.Tek.063.23–29 | … / / - ... / / arka ... / / / ... ayı(g) ... ... üstelür ... (tıl)taġın | ayıg | kılı(nç ... ) |
| Mai.Tek.064.05–11 | … n toyın (dıntar) ... inçe tėp yarlı--kayur küsey(ür)- -u sizler toyın--lar | ayıg | kılın(çıg) tınlıglarnaŋ ayıg yavlaḳ tüşlerin teginmişlerin yügerü körgeli … |
| Mai.Tek.064.05–11 | … yarlı--kayur küsey(ür)- -u sizler toyın--lar ayıg kılın(çıg) tınlıglarnaŋ | ayıg | yavlaḳ tüşlerin teginmişlerin yügerü körgeli ayaların kavşurup toyınlar in … |
| Mai.Tek.065.30–33 | bu munça saḳınç (s)aḳıntuḳlarınta | ayıg | kılınçlıg yıl- ... - / / up evirip ... tamular ... ..... tükel (bilge) may … |
| Mai.Tek.067.06–10 | amarıları ... et-özlügler vijir tumşu(kluglar) | ayıg | kılınçlıg örtlüg (yalınlıg) kuzġunlar oḳsuz teginçsiz ... yumġaḳlarıg buza … |
| Mai.Tek.069.17–18 | ol antag | ayıg | kılınç kılıp ulug tamularda tug--dumuz.. |
| Mai.Tek.071.21–22 | bu kuvrag yėme biziŋ | ayıg | yavlaḳ kılınçımıznı uḳmazunlar (er)di |
| Mai.Tek.071.23–25 | ança saḳınç saḳıntuḳlarınta (öt)rü olarnı | ayıg | kılınçlıg yėl yanturup (köt)ürü ėltip ulug tamular--da kemişür.. |
| Mai.Tek.071.38–43 | ayagka tegimlig teŋrim.. biz ilkide yalaŋ--uḳ ajunınta erken aġır | ayıg | kılınç kıltımız anıŋ utlısın tüşin amtı tamulug et-özin teginür-biz.. |
| Mai.Tek.071.50–52 | tınlıglar ne | ayıg | kıl(ınç küçinte) bu muntag adruḳ adruḳ emgek tegi--nürler.. |
| Mai.Tek.074.10–14 | kim yėme yaşut batut kılınçlıg tsuy | ayıg | kılınç kılıp ökünç köŋül öritmegüçiler olar inçe tėp saḳınurlar bizni tüke … |
| Mai.Tek.074.17–28 | ança saḳınç saḳıntuḳlarınta ötrü | ayıg | kılınçlıg yėl kelip yanturu evirip ulug tamularda kemişür karaŋġudın karaŋ … |
| Mai.Tek.074.44–48 | ayagka tegimlig teŋrim.. kimler erki bular muntag emgeklig ne | ayıg | kılınç küçinte bu muntag ajunlarda tugdılar erki.. ötrü tükel bilge maytrı … |
| Mai.Tek.074.59–61 | içtiler sattılar yuŋladılar.. ol | ayıg | kılınç küçinte anta ölüp tamuda tugdılar.. |
| Mai.Tek.075.47–49 | amarıları adınnıŋ amraḳ--ın yarıp amradaçı erdiler ol | ay--ıg | kılınç küçinte tamuda tugdı--lar |
| Mai.Tek.079.11–15 | bilip uḳup kılmış o(tsuz) emsiz ürüntegsiz kılmış erser | a(yıg) | kılınçların tegriklemiş erser ... (ayıg) yavlaḳ utlılıg erser.. bu bėş tü( … |
| Mai.Tek.079.11–15 | … uz) emsiz ürüntegsiz kılmış erser a(yıg) kılınçların tegriklemiş erser ... | (ayıg) | yavlaḳ utlılıg erser.. bu bėş tü(rlüg) avantlar tükel erser ol tınlıg (uz- … |
| Mai.Tek.079.16–18 | anın bilge ... oglı kızı kılmış | ayıg | kıl(ınç) basa ökünç köŋül örit(tiler) toyınlar inçe tėp ötü(g ötünürler) |
| Mai.Tek.079.27–31 | … ka sanur ... / i ötrü toyınlar.. ... -ü ötünürler o(tsuz emsi)z ürüntegsiz | ayıg | (kılınç kı)lmaḳ neteg bolur (erki t)ükel bilge maytrı (burkan i)nçe tėp ya … |
| Mai.Tek.079.32–40 | … öz ... -in yėrser müneser edgü kutlu--(g yalaŋuḳla)rnıŋ edgüsin ögser ... | ayıg | kılınçıŋa em ürünteg ... saḳınsar maytrı saḳınçka ... -k kurug kovuḳ mensi … |
| Mai.Tek.079.41–45 | … er çhşpt ... dyan saḳınçka olursar ... -lüg ogrın edügü tür--(lüg) ... - / | ayıg | kılınç kılma--(k) ... -mışka sanm(ış) ... - / kı- ... |
| Mai.Tek.080.06–10 | … işi / - ... kişig ölürüp ölüt(çi) ... dyan ökser yėme (o)l ... yaratsar ol | ayıg | (kılınç) ... kelmiş tėtir.. |
| Mai.Tek.080.11–14 | toyınlar ayıtı ötünürler utl(ısı) ... | ayıg | kılınçlarnıŋ antag ... tük(el bilg)e maytrı b(urkan inçe) tėp (yarlıḳadı) … |
| Mai.Tek.080.23–27 | tıltaġag tüşüg ... edgüsin körkürgüçi ... | ayıg | yavlaḳ törülerig ... (e)dgü törülerig yıgġalı ... -g katıgl(an)maḳ (köŋ)ül … |
| Mai.Tek.081.11–12 | ne | ayıg | kılınç kılsar tınlıg--lar sekiz ulug örtlüg tamularda tuġarlar.. |
| Mai.Tek.081.39–43 | kim kayu | ayıg | kılınçlıg tınlıg--lar küçsüz küsünsüz tınlıglar emget--güçiler ölügüçiler. … |
| Mai.Tek.083.04–10 | … ı a- ... - / ... -mru teg sav- -larıg / - ... -ŋu ... erserler.. edgü utru | ayıg | yavlaḳ (kılg)uçı erserler.. |
| Mai.Tek.083.59 | edgü kılsar | ayıg | tüş bulır ayıg kılsar edgü tüş bulır tėp tėgliler tevlig kürlüg yazuḳug ör … |
| Mai.Tek.083.59 | edgü kılsar ayıg tüş bulır | ayıg | kılsar edgü tüş bulır tėp tėgliler tevlig kürlüg yazuḳug örtgüçi erser--le … |
| Mai.Tek.089.31–33 | y(ėti otuzu)nç ıḳi p(a)t(a)r ulug | ayıg | ayamaḳın tükel bilge maytrı burkan adaḳınta yinçürü yükünüp inçe tėp ötüg … |
| Mai.Tek.107.06–09 | ol | ayıg | kılınç küçinte anta ölüp ulug tamular- -da tugdumuz tamulardın ozup bu kiç … |
| Mai.Tek.110.06–10 | ... ki / / çin buruntuḳın küçeyü soydurur erdimiz ol | ayġı | kılınç küçinte ulug tamularda tugdumuz tamudın kurtulup bu kiçig tamularda … |
Aynı gövdeden maddeler
“ayıg” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).