Mait sözlüğü · madde
ayıt- fiil
Tanım
- Sormak: “ayıttı bu ḫacib sözin yetrürek” hacip sözünü sürdürerek sordu; “bilirke ayıt tüş, ayıtma kiçe” rüyayı bilene sor, gece sorma; “ayıtma maŋa” bana sorma; “ayıtmazda aşnu sözüg sözlese” sorulmadan önce söz söylerse; “sezik ayıtsar” şüphelenip sorarsa; “toyınlar ayıtı ötünürler” rahipler sorarak arz ederler. Tanıklar: MaitManKB4
- (“inçe tėp ayıt-” biçiminde) şöyle diye sormak, söylemek: “teŋri burḳanḳa inçe tėp ayıtu tėginti” Tanrı Buda’ya şöyle diye sordu; “tapıġçılarıŋa inçe tėp ayıtdı” hizmetçilerine şöyle dedi. Tanıklar: KİPU
- (AH) Söylemek, dile getirmek: “ġalat ma‘nilerni ayıtmış” yanlış anlamlar söylemiş; “kaşġari til bile ayıtınış” Kaşgar diliyle söylemiş. Tanıklar: AH2
- (KB) “emanet … ayıtġa saŋa” (Tanrı) emaneti senden soracak.
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ayıt- — yalın hâliyle 11 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ayıtmışḳa 1 (U) · ayıtmışka 1 (KB)
Çekimli biçimler (40):
ayıttı 25
ayıtdı 21
ayıtġu 18
ayıtmış 11
ayıtduḳta 8
ayıtma 6
ayıtġıl 6
ayıtdım 5
ayıtmazda 4
ayıttuḳta 4
ayıtġay 4
ayıtu 3
ayıttıŋ 3
ayıtsa 3
ayıtsar 2
ayıtmadı 2
ayıttım 2
ayıtmaḳ 2
ayıtı 2
ayıtmışḳa 1
ayıtdıŋ 1
ayıtmazun 1
ayıtmaġuluḳ 1
ayıtmasa 1
ayıtmaḳta 1
ayıtmaz 1
ayıtmışda 1
ayıtur 1
ayıturlar 1
ayıtursen 1
ayıtzun 1
ayıtġa 1
ayıtġalı 1
ayıtmışka 1
ayıtmışnı 1
ayıtġuluḳ 1
ayıtayın 1
ayıtdıŋız 1
ayıtınış 1
ayıtıp 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (11) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.019.59 | namo but namo d(a)rm namo saŋ / / / / ? = 223 ... bu / gü / / ... yėg | ayıtur-sen | ... amtı titrü tıŋla kėŋürü ... muntada ınaru elig (k)olti altı yüz tümen … |
| Mai.Tek.020.15–22 | … yuzayın kalın (kuvrag) ara kėŋ kelir üdnüŋ ... -şva teŋri teŋrisi burkanka | ayıtzun | siz yėme ançġınça barıp ... |
| Mai.Tek.038.25–26 | taḳı ne | ayıtmış | kergek teŋ tavar bolsar taḳı yėme ogrı teŋi bolġay.. |
| Mai.Tek.052.16 | ötrü sudani bay er erdni inçe tėp | ayıtur | .. |
| Mai.Tek.058.41–44 | antag yavız kılınçlar kıltı.. taḳı ne | ayıtmış | kergek.. adan adan ol üdteki tınlıglar--nıŋ körksüz kılınçların yėme (ö)k … |
| Mai.Tek.074.40–43 | … lzun ötrü toyınlar tamuluglarıg körüp tükel bilge maytrı burkanka inçe tėp | ayıtu | ötünürler |
| Mai.Tek.080.11–14 | toyınlar | ayıtı | ötünürler utl(ısı) ... ayıg kılınçlarnıŋ antag ... tük(el bilg)e maytrı b( … |
| Mai.Tek.085.57–58 | taḳı ne | ayıtmış | kergek üküşüg ög--mez-men ... |
| Mai.Tek.099.01–07 | … altun yartmaḳ sataġı ed (tavar) aş içgü yėgeli yuŋlaġalı ... bolur taḳı ne | ayıtmış | (kergek k)içig yigit bolup |
| Mai.T-11.14b.17–23 | ḳanta taḳı bilgey m(e)n .. amtı sawlaraġ bodiswtḳa oḳ | ayıtayın | (.) anta ötrü brḫmayu purohit bodiswt-ḳa inçe tėp tėyür ... m(e)n erser bė … |
| Mai.T-11.16b.18–27 | … ilge kişiler otġuratı edgü-lük yalŋuḳlarḳa aġar ayamaḳın yaḳın barırlar .. | ayıturlar | isteyür-ler .. negü ḳılsar edgü bolur .. ne ḳılsar ayaġ bolur .. |
Aynı gövdeden maddeler
“ayıt” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).