Mait sözlüğü · madde
bitig isim
Tanım
- Yazı, yazılı şey; kitap, mektup: “bitip ḳoḍmış atın tirigke bitig” adını dirilere yazılı olarak bırakmış; “nom bitig” dinî kitap, sutra; “ilig me bitisü öz elgin bitig” hükümdar mektubu kendi eliyle yazsın; “bitigmü kerek ya söz” mektup mu gerekir, (sözlü) haber mi. Tanıklar: SekMaitManUKB3
- Yazıt: “bu bitig bitigme atısı yolluġ tėgin” bu yazıtı yazan (kağanın) yeğeni Yolluğ Tegin’dir; “belgümin bitigimin anta yaratıtdım” nişanımı, yazıtımı orada yaptırdım; “ataçımḳa bitig taşıġ toḳıtdım” atam için yazıtlı taş yonttum. Tanıklar: OKTŞU
- (Kuran çevirisinde) kitap; kader, yazgı: “bitig boḍnı” kitap ehli; “meger taŋrı yarlıġı birle, bitig zamanberilmiş” ancak Tanrı’nın izniyle, süresi belirlenmiş bir yazgıyla. Tanıklar: KuT2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bitig — yalın hâliyle 177 kez
Çekimli biçimler (17):
Bağlamlar
Bütün geçişler (28) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
28 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.13–19 | … -özin bulmışım yoḳsuz bolġay anın amtı türk yigit erken kayu erser bir nom | bitig | biti--telim burkan şazınınta nomka ulag sapag asag tusu kılmış bolalım |
| Mai.Tek.001.35–39 | … rlıḳamışıŋa tegi alku nomlarag uḳıtdaçı maytrısmit yėti otuz ülüş ulug nom | bitigig | bititü ü tegintimiz.. bu nom bitimiş buyan edgü kılınç ülüşin evirer-biz.. |
| Mai.Tek.003.47–51 | … de ulatı baḳşılar kutıŋa yükünür-men taḳı yėme antada basa üküş türlüg nom | bitig--(ig) | bititdiler.. yaratdılar.. |
| Mai.Tek.014.04–10 | … n öyü saḳınu ... tün ıglayu sıḳtayu ... - / / di .:. .:. (mayt)rısimit nom | bitigde | ... (badarı)nıŋ yaġış yag / / / ... baştınkı ülüş tükedi .:. |
| Mai.Tek.019.47–55 | … t krmavaziki tohrı tilin--(tin) (tü)rk tilinçe evirmiş maytrı--(simit) nom | bitigde | maytrı bodis(a)v(a)t--(nıŋ) toyın bolmaḳ atlıg ikinti (ülüş tükedi |
| Mai.Tek.027.27–29 | maytrısimit nom | bitigde | tėgin öge atıŋa abişıḳ kılmaḳ atlıg törtünç ülüş tükedi .:. .:. .:. |
| Mai.Tek.034.14–18 | … . prtnayaraḳşt açarı tohrı tilintin türk tilinçe aḳtarmış mayrtrısimit nom | bitigde | |
| Mai.Tek.038.50–57 | … prtyaraḳşiti kşi açarı tohrı tilintin türk tilinçe evirmiş maytrısimit nom | bitig--de | bodis(a)v(a)tnaŋ belgüsin atlıg bir yėgirminç bölük nom tükedi.. |
| Mai.Tek.046.25–27 | (maytrısimi)t | bitigde | tözkerinçsiz (burkan) (kutın) bulmaḳ atlıg bėş yigirmi--(nç) (ülüş) (nom) … |
| Mai.Tek.050.06–08 | v(i)rhar yėrin sipirmiş üçün nom ėşidip nom | bitig | bitimiş üçün ton etük aş içgü buşı bėrmiş üçün |
| Mai.Tek.055.01–05 | … . ülüşün: I = 18 52 519 ön arka degişıḳ⟧ -ka korkın(ç) ... maytrısimit nom | bitigde | belgürtme balıḳ uluşug körüp korkmaḳ ayman--maḳ atlıg sekiz yigirminç ülüş … |
| Mai.Tek.063.40 | … yaraḳş(it) (açarı) tohrı tilintin türk (tilinçe) evirmiş maytrısimit (nom) | (bi)tigde | igil kerti kişiler ... kiçig tamulug et-özleri(n) ... / / / / atlıg yigirm … |
| Mai.Tek.069.43–48 | … (açarı) (tohrı) (tilintin) (türk) (tilinçe) (evirmiş) (maytrısimit) (nom) | (bitigde) | (kiçig) (tamuluglar) ? |
| Mai.Tek.087.21 | maytrı(si)m(i)t nom | bitigde | mayt(rı) (burkan) ... bėş (otuz)unç (bölük) / / / [altı otuzunç ülüş] / … |
| 8a-22–24 | [mai]trisi[mit] nom | bitigde | maitri-i [bodis]wt tujit tŋri yėrintin yėrtinçüke [inmek] atlġ onunç ülüş … |
| Mai.T-11.14a.09–17 | … lġadur bediyür .. ötrü bėr oġurda brḫmayu barman ayaġḳa tegimlig bodiswtaġ | bitig | ujik boşġunu uġuça bolmışın uḳup bodiswtḳa inçe tėp tėyür .. |
| Mai.T-11.14a.18–24 | ḳop ḳamaġ bilge bilig boşġunmaḳḳa ujak | bitig | baḫşı osuġluġ erür .. titrüm teriŋ yörüglerig ujak ınaġıŋa bilgeli bolur . … |
| Mai.T-11.14a.18–24 | … riŋ yörüglerig ujak ınaġıŋa bilgeli bolur .. bilgelern(i)ŋ bilge biligleri | bitig | ujak oġrınta yitmez .. yoḳadmaz .. ḳayu kişike bilig erdem krgek [e]rser . … |
| Mai.T-11.14a.25–28 | ol kişi | bitig | ujak boşġunmış krgek .. külçire yüzin ayaġḳa tegimlig bodiswt ḳa[n]gı brḫm … |
| Mai.T-11.14a.29 | ḳayu ḳayu | bitig | ujak bo[şġun]ġalı saḳınur sen azu puşkaras-[ari a]tlaġ ujakaġ mu boşġunġal … |
| Mai.T-11.14a.29 | … ... [azu kant-] ari .. azu karoşti .. azu yoḫin ujik azu brḫmi atlaġ ujak | bitigig | mü boşġunġalı saḳınur siz .. bitig ujak yme ḳaç türlüg bolur .. |
| Mai.T-11.14a.29 | … . azu yoḫin ujik azu brḫmi atlaġ ujak bitigig mü boşġunġalı saḳınur siz .. | bitig | ujak yme ḳaç türlüg bolur .. |
| Mai.T-11.14b.09–16 | … ılar ayaġın çiltegin altaçı m(e)n erür m(e)n ... bu muntaġ türlüg ujak-lar | bitigler | atın işidmişim arıtı yoḳ erdi ... |
| Mai.T-11.14b.17–23 | … şasatar-lar boşġunup adnaġuḳa boşġurur m(e)n (.) sen begiçügüm ḳaç türlüg | bitig | ujaklar bilir s(e)n .. |
| Mai.T-11.14b.28 | … nçe tėp tėyür ... bu muntaġ t[ürlüg] [bėr ygrminç ülüş biş ygrmi ptr] ujak | bi[tig]ler | a- … -n(i)ŋ anutmış itmiş yar[a]tmış ujak bitigler erür .. |
| Mai.T-11.14b.28 | … ş biş ygrmi ptr] ujak bi[tig]ler a- … -n(i)ŋ anutmış itmiş yar[a]tmış ujak | bitigler | erür .. |
| Mai.T-11.15a.06–14 | muŋadu adınu brḫmayu barman inçe tėp tėyür (.) bu munça türl- üg | bitigler | aklar .. ujak sanıŋa kirmez erserler .. ḳayu ujak erki kim ujak sanıŋa kir … |
| Mai.T-11.15a.15–18 | bu | bitig | ujak erür ḳop ḳamaġ nomlaraġ uḳıtmaḳḳa uz oŋay erür … anın bu ujak sanıŋa … |
Aynı gövdeden maddeler
“bitig” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).