İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

emgeklig sıfat

Tanım

  1. Acılı, ıstıraplı, sıkıntı çeken: “emgeklig yüzin iye taya badari braman inçe tėp tėdi” Brahman Bādari acılı yüzünü eğip şöyle dedi; “muntaġ emgeklig yolda tüşmiş tururlar” böyle acılı yola düşmüşlerdir; “emgeklig taluy ögüzden üner” acılı okyanustan çıkar; “ol ḳamaġ emgekligler emgekinte antaġ ḳurtulur” o bütün acı çekenler acılarından öylece kurtulur; “emgeklik üç yavlaḳ yol” acılı üç kötü yol; “emgekli meŋili” acılı ve mutlu. Tanıklar: KİPSek2MaitUSukh

emgekli, emgeklik ve TT’deki emkeklig yazımı da bu maddede.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): emgeklig — yalın hâliyle 34 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • emgeklig 33 (Mait, ShoR, Abh, U) · emgekliġ 1 (U)

Çekimli biçimler (7):

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Mai.Tek.010.23–27 … ka⟧ (bė)ş yüz yaratmaḳ kim bėrimim / -.. ötep inçin ereyin bu savag ėşidip emgeklig yüzin iye taya badari braman inçe tėp tėdi..
Mai.Tek.016.12–14 emgek--(lig) (b)usuşlug bolmaŋ burkan (belgürmek) ıraḳ ol tėp tėgülüg törü (bultu)kmaz …
Mai.Tek.044a.07–09 busuş kadġu emgek tolġaḳ sıḳıg taŋıg ulug emgeklig ükmek belgülüg bolmaḳı bolur..
Mai.Tek.069.19–25 … (şaḳimuni) (burkantın) tigi(n) (öge) ... - / ? biz / / / bu / - ... başlıg emgekl(ig) ..- / / / tamudın ıdmaŋ ...
Mai.Tek.074.44–48 ayagka tegimlig teŋrim.. kimler erki bular muntag emgeklig ne ayıg kılınç küçinte bu muntag ajunlarda tugdılar erki.. ötrü tükel bilg …
Mai.Tek.075.02–05 kim yėme ol ötrlüg yalınlıg torlar içinte yörgenmiş emgeklig tınlıg--lar erserler.. olar öŋre ajunta aŋçı maŋçı keyikçi ertiler..
Mai.Tek.085.25–29 … ḳa aḳ bolur umugsuz ınagsız (k)özi körmedin yalaŋuḳ et-özin ... -g osuglug emgeklig / - ... ... -g yorıyur..
Mai.Tek.106.01–06 ... -zin ıdalamış ... inçip yėme avış tamu--da tugmış emgeklig tınlıglarnıŋ emgekin tolġa(kın) körüpen şariputri arhant ança yarlıḳançuçı …
Mai.Tek.111.07–12 … ... / / utunu / / / miş evdin barktın ün(üp) dıntar tėp bu muntag tamulug emgekliglerde ozmasar kurtulma--sar nizvanılarda yavlaḳ taḳı negü bolġay ...
3a-22 … luḳ sarp ḳurtġarġuluḳ [bolurlar] yüz ygrmi yılta eksük yaşasalar . . artuḳ emgeklig tolġaḳlıġ bolurlar . .
Mai.T-11.7a.18–26 … ġuḳmış tınlaġlaraġ talım ḳara ḳuş yügi üze em örünteg ḳılu saḳınur .. akḳy emgeklig tınlaġ-laraġ emgeklerinte ozuġuru ḳutġaru ayıġlarınta tıda edgü törüke yar …
Mai.T-11.9a.21–27 … i- … -da yrlıḳançuçı bilig-lig burḫanlaġ kün tŋri ḳop ḳamaġ tınlaġlarn(ı)ŋ emgeklig taluy ögüz-lerin suġuru bėrzün ..