Sek sözlüğü · madde
asıġ isim
Tanım
- Yarar, fayda, kazanç; “asıġ tusu” yarar ve fayda: “nomḳa ulaġ sapaġ asaġ tusu ḳılmış bolalım” öğretiye sürekli yarar sağlamış olalım; “tınlıġlarḳa asıġ tusu ḳılmaḳı” canlılara fayda sağlaması; “asıġı bar, edgü ol” yararı var, iyidir. Tanıklar: IBKİP2SekMait2AbhTTShoR
- KB’de sık olarak “asġı”: “uḳuş bolsa erke kör asġı üküş” ere akıl olursa yararı çok olur; “boḍun asġı” halkın yararı; “öz asġı tiler” kendi çıkarını ister; “asġı yası” yararı ve zararı. Tanıklar: KB4
- Kazanç, faiz: “almakları birle ribanı asıġ” faiz kazancını almaları yüzünden. Tanıklar: KuT
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): asıġ — yalın hâliyle 222 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- asıġı 19 (Abh, ShoR, U, KİP) · asıgı 1 (IB)
- asag 17 (Mait) · asaġ 4 (Sek, Mait)
- asıġlar 7 (KB, KuT, Abh) · asıglar 1 (KB)
- asıġḳa 4 (KuT, KB, Abh) · asıgka 1 (Mait)
Çekimli biçimler (30):
Bağlamlar
Bütün geçişler (7) →Sek Sekiz Yükmek
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.245 (Ia) | keze yrutı tınlġlarġ igidür | asġ | tusu ḳılur |
| Jut.Sek.T-1.248 (Ib) | ḫanlar tigme barça bodisvtlar titir tınlıġlar üçün | asaġ | tusu ḳılġalı |
| Jut.Sek.T-1.295 (IIc) | ada tuda bolmaġay ev barḳ asılġay | asıġ | tusu bolġay tip yrlıḳadı |
| Jut.Sek.T-1.355–356 (IId) | uluġ | asıġ | tusu ḳılu yorıyurlar erti ḳamaġ yalŋuḳlarta adırtsız |
| Jut.Sek.T-1.366 (IIc) | ol tarni küçiŋe bo yirtinçüdeki ḳamaġ tınlġlarḳa ertiŋü üküş | asaġ | |
| Jut.Sek.T-1.395 (Ib) | yolıŋa kirürür | asaġ | tusu ḳılur anı |
| Jut.Sek.T-1.455–456 (Ia) | ḳamġḳa tınlġlarḳa | asġ | tusu ḳılur tŋri --- burḫan bo nom yrlġ yrlḳap |
Aynı gövdeden maddeler
“asıg” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).