Sek sözlüğü · madde
ayıġ sıfat
Tanım
- Kötü, fena: “ayıġ ḳılınç” kötü iş, günah; “ayıġ yavız yol” kötü ve aşağı (yeniden doğuş) yolları; “ayıġ saḳınġuçılar” kötülük düşünenler; “ayıg ıraḳ yolta emgenü kelmiş” kötü, uzak yolda zahmet çekerek gelmiş. Tanıklar: SekKPMait2UTT2Tövbe
- Kötülük: “edgüke ḳataġlanur tınlıġlar az” iyiliğe çalışan canlılar az (kötülüğe yönelen çok); “ayıġlarınta” kötülüklerinde; “ayıġlarıġ bastılar” kötülükleri bastırdılar. Tanıklar: Sek
KB 125 “künüg hem ayıġ” ay+ıġ (ayı) biçimidir; Maytrısimit’teki “ayġı” yazımı buraya bağlandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ayıġ — yalın hâliyle 121 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ayıġ 77 (U, Sek, ShoR, TT) · ayıg 44 (Mait)
Çekimli biçimler (11):
Bağlamlar
Bütün geçişler (18) →Sek Sekiz Yükmek
18 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.020 (Ib) | az tŋrim edgüke ḳat(aġlanur tınlġlar az | ayıġḳa) | tavra- |
| Jut.Sek.T-1.020 | IIc1 az tŋrim edgüke ḳatıġlanur tınlġlar az | ayıġḳa | tavra- |
| Jut.Sek.T-1.13 (Ib) | çıġay bolurlar | ayıġ | alp emgekin) ḳazġanç tileyür yine ḳorḳa |
| Jut.Sek.T-1.20 (Ib) | ayıġ | ḳılınçın kitermek (alın çevişin) yrlḳazun --- kim | |
| Jut.Sek.T-1.43 (Ib) | ayıġ | ḳılınç ḳılurlar ḳaltı et’öz ḳodsar üç yavlaḳ yolḳa | |
| Jut.Sek.T-1.45 (IIc) | ayıġ | ḳılınçlġ tınlġlar birök bo nomuġ eşidip siziksiz köŋülin | |
| Jut.Sek.T-1.56 (IIc) | inçe biliŋ birök ḳayu tınlġ biligsiz | ayıġ | ḳılınçlıġ erip trs |
| Jut.Sek.T-1.58 (Ib) | ayıġ | ḳılınçlġ iş işleser ötrü ḳamaġ ayıġ ḳılınç- -lġ şamnu trs | |
| Jut.Sek.T-1.58 (Ib) | ayıġ ḳılınçlġ iş işleser ötrü ḳamaġ | ayıġ | ḳılınç- -lġ şamnu trs |
| Jut.Sek.T-1.123 (Ib) | artuḳ | ayıġ | ḳılınçlġ ’erip et’öz ḳodsar yme tamuḳa barmış krgek |
| Jut.Sek.T-1.199 (Ib) | tözünlerim edgüg | ayıġıġ | --- kirtgünmiş krgek kim kin kirtgün- -meser |
| Jut.Sek.T-1.236 (IIc) | bo muntaġ trs --- biliglig | ayıġ | ḳılınçlıġ tınlġlarḳa köni oruḳ |
| Jut.Sek.T-1.334 (Ib) | alḳu tirilürler uluġ törü toḳu iterler üküş törlüg tsuy | ayıġ | ḳılınç ḳılurlar |
| Jut.Sek.T-1.334–335 (IIc) | ol | ayıġ | ḳılınç küçinte et’öz ḳotdsar üç yvlaḳ yolḳa barırlar anta kin |
| Jut.Sek.T-1.355 (IId) | ayıġ | ḳılınçlarıŋa ḳatıp adnaġuḳa biltürmedin uḳturmadın ḳamaġ tınlġlarḳa | |
| Jut.Sek.T-1.370 (IId) | küzedü tutalım kim --- alḳu törlüg | ayıġlartın | kitzünler adasızın tudasızın |
| Jut.Sek.T-1.373 (Ib) | küçi erdemi ertiŋü uluġ titir kim ḳayu | ayıġ | ḳılınçlġ tınlıġlar bo nomuġ |
| Jut.Sek.T-1.441 (Ib) | kirtgünçi yoḳ ’erip turḳaru ters tetrü | ayıġ | ḳılınçlġ ’erip bo nomuġ --- |
Aynı gövdeden maddeler
“ayıg” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).