İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

ayıt- fiil

137 geçiş 41 biçim 11 eser KBAbhMaitShoRSekUKİPKP Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Sormak: “ayıttı bu ḫacib sözin yetrürek” hacip sözünü sürdürerek sordu; “bilirke ayıt tüş, ayıtma kiçe” rüyayı bilene sor, gece sorma; “ayıtma maŋa” bana sorma; “ayıtmazda aşnu sözüg sözlese” sorulmadan önce söz söylerse; “sezik ayıtsar” şüphelenip sorarsa; “toyınlar ayıtı ötünürler” rahipler sorarak arz ederler. Tanıklar: MaitManKB4
  2. (“inçe tėp ayıt-” biçiminde) şöyle diye sormak, söylemek: “teŋri burḳanḳa inçe tėp ayıtu tėginti” Tanrı Buda’ya şöyle diye sordu; “tapıġçılarıŋa inçe tėp ayıtdı” hizmetçilerine şöyle dedi. Tanıklar: KİPU
  3. (AH) Söylemek, dile getirmek: “ġalat ma‘nilerni ayıtmış” yanlış anlamlar söylemiş; “kaşġari til bile ayıtınış” Kaşgar diliyle söylemiş. Tanıklar: AH2
  4. (KB) “emanet … ayıtġa saŋa” (Tanrı) emaneti senden soracak.

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ayıt- — yalın hâliyle 11 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • ayıtmışḳa 1 (U) · ayıtmışka 1 (KB)

Çekimli biçimler (40):

Sek Sekiz Yükmek

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Jut.Sek.T-1.133 (Ib) ne törlüg itig yaratıġ bar erser körümçi yultuzçıḳa ayıtmaz
Jut.Sek.T-1.240 (IIc) üçün ertiŋü krgeklig sav ayıtdıŋız amtı siz ḳoduru tıŋlaŋ otġuratı nomlayu
Jut.Sek.T-1.331 (Ib) bilmetin uḳmadın körümçi yultuzçı --- ters tetrü törüçike bilig ayıtıp
Jut.Sek.T-1.342 (IIc) edgüsin yvlaḳın alḳunı ayıtmaġuluḳ ol ulatı ootlı yaraşmazı künli ---
Jut.Sek.T-1.343 (IIc) yultuzlı yaraşmazı yıllı ḳutlı yaraşmazı alḳunı ayıtmazun ḳızıġ taşġarmış

Aynı gövdeden maddeler

“ayıt” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).