Sek sözlüğü · madde
bitig isim
Tanım
- Yazı, yazılı şey; kitap, mektup: “bitip ḳoḍmış atın tirigke bitig” adını dirilere yazılı olarak bırakmış; “nom bitig” dinî kitap, sutra; “ilig me bitisü öz elgin bitig” hükümdar mektubu kendi eliyle yazsın; “bitigmü kerek ya söz” mektup mu gerekir, (sözlü) haber mi. Tanıklar: SekMaitManUKB3
- Yazıt: “bu bitig bitigme atısı yolluġ tėgin” bu yazıtı yazan (kağanın) yeğeni Yolluğ Tegin’dir; “belgümin bitigimin anta yaratıtdım” nişanımı, yazıtımı orada yaptırdım; “ataçımḳa bitig taşıġ toḳıtdım” atam için yazıtlı taş yonttum. Tanıklar: OKTŞU
- (Kuran çevirisinde) kitap; kader, yazgı: “bitig boḍnı” kitap ehli; “meger taŋrı yarlıġı birle, bitig zamanberilmiş” ancak Tanrı’nın izniyle, süresi belirlenmiş bir yazgıyla. Tanıklar: KuT2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bitig — yalın hâliyle 177 kez
Çekimli biçimler (17):
Bağlamlar
Bütün geçişler (39) →Sek Sekiz Yükmek
39 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.04 (IIc) | atlġ sudur nom | bitig | bir tegzinç |
| Jut.Sek.T-1.27–28 (IIc) | nom | bitig | amtı [ ] yme nomlayur mn kinki --- burḫanlar yme nomlaġaylar |
| Jut.Sek.T-1.52 (Ia) | bitigig | bitiser bitit[ ] oḳ[ ]r oḳıtsar azu nomlasar | |
| Jut.Sek.T-1.68 (Ib) | bo nom | bitigig | evinte oḳıtsar ulatı üç ḳata oḳımışta bo |
| Jut.Sek.T-1.70 (IIc) | adasız bolur --- | bitig | oḳımış edgü ḳılınç edremi bo erür birök ḳayu tınlġnıŋ |
| Jut.Sek.T-1.74 (Ia) | örletser yme bo nom | bitigig | oḳıtsar ayayu aġrlayu tapınu |
| Jut.Sek.T-1.80 (Ib) | itgeli yaratġalı saḳınç saḳınsar ’eŋ aşnu bo nom | bitigig | |
| Jut.Sek.T-1.111–112 (Ib) | yme bo --- | bitigig | üç ḳata oḳısar alḳu boş bolur taḳı yme kim ḳayu tınlıġ |
| Jut.Sek.T-1.112–113 (IIc) | siziksiz kirtgünç koŋülin bo nom | bitigig | |
| Jut.Sek.T-1.120 (IIc) | savlıġ sarsıġ savlıġ erser yme nom | bitigig | tutsar sözleser üküş oḳısar |
| Jut.Sek.T-1.125 (IIc) | üçün bo nom | bitigig | yiti ḳata oḳısar ölmiş ög ḳaŋ ösüti anta ḳya oḳ ḳutrulur |
| Jut.Sek.T-1.131 (IIc) | törüg yek içgek kirtgünmez ertiler siziksiz bir köŋülin bo nom | bitigig | |
| Jut.Sek.T-1.141 (IIc) | inçe biliŋ birök bo nom | bitig | bo çambudivip atlġ yir suvda ḳayu ḳayu yirde |
| Jut.Sek.T-1.147 (IIc) | ḳızı ḳamaġ tınlġlar üçün bo nom | bitig | --- kiŋürü aça yada nomlasar teriŋ |
| Jut.Sek.T-1.203 (Ia) | bitig | teg sansaz tümen ajunta berü unutmatın ıçġınmatın | |
| Jut.Sek.T-1.212 (Ib) | tözünlerim kim ḳayu tınlıġlar bo nom | bitigig | oḳıp tüpsüz |
| Jut.Sek.T-1.257 (IIc) | asıġlıġ likjir tip | bitig | [ ] kün ay öd ḳolu adırtın biltürürler |
| Jut.Sek.T-1.261 (Ib) | iki ygrmi törlüg törüsüz uj- -iklar | bitigler | -- biligsiz tınlıġlar tutarlar |
| Jut.Sek.T-1.277 (IIc) | tuġsar yme bo nom | bitigig | üç ḳata oḳızun ol oġlul ögin --- |
| Jut.Sek.T-1.280 (Ia) | tolġasz ödsüz ḳolusuz ölmez yme kim --- ölser --- bo --- | bitigig | üç |
| Jut.Sek.T-1.283 (Ib) | kelteçi barça edgü ödler ḳolular taḳı tözün ertiŋü yavaş | bitig | |
| Jut.Sek.T-1.285 (Ia) | törü toḳu ḳılıp üntürür künte bo --- | bitigig | üç ḳata oḳızun |
| Jut.Sek.T-1.292–293 (Ia) | bo --- | bitigig | üç ḳata azu yiti ḳata oḳızun ol ------ özüt yekler yir altınḳı |
| Jut.Sek.T-1.298 (Ia) | ödi taḳı edgü tuġmış ölmiş ödinte bo --- | bitigig | oḳısarlar |
| Jut.Sek.T-1.300 (Ib) | yılı yılı ertüŋü edgü artuḳ yavaş | bitig | oḳıp iş işleser yitinç |
| Jut.Sek.T-1.343–344 (IIc) | künte bo nom | bitigig | üç ḳata oḳızun ḳızlı küdegülike uluġ törü toḳu ḳılmış |
| Jut.Sek.T-1.367 (IIc) | tusu ḳıltımız bo nom | bitigig | ------ tutar bitiyür oḳıyur tınlġlarıġ |
| Jut.Sek.T-1.369 (Ib) | ançulayu --- bo nom | bitig | tutar oḳıyur bitiyür aġarlayur tınloġ- -larġ küü |
| Jut.Sek.T-1.377–378 (Ia) | ötüg ötünti tŋrim ne üçün bo nom | bitig | |
| Jut.Sek.T-1.385 (Ia) | sekiz yukmek yruḳ nom | bitig | tip |
| Jut.Sek.T-1.396 (Ib) | yaruḳ | bitig | tip atantı sekiz törlüg |
| Jut.Sek.T-1.415 (Ib) | agam | bitig | nirvan bitig belgürer |
| Jut.Sek.T-1.415 (Ib) | agam bitig nirvan | bitig | belgürer |
| Jut.Sek.T-1.416 (Ia) | komsü aġılḳ | bitig | tŋri yirinten yene |
| Jut.Sek.T-1.436 (IIc) | bitigig | üç ḳata oḳı[ ] ertiŋü ḳutadur ḳamaġ ḳutlar waḫşiklar turḳaru | |
| Jut.Sek.T-1.437 (IIc) | kim ḳayu kişi bo nom | bitigig | bir ḳata |
| Jut.Sek.T-1.439 (Ia) | nom | bitig | tüketi bitimiş teg bolur edgü ḳılınçı ḳolusuz erüş üküş |
| Jut.Sek.T-1.452–453 (Ia) | titir itig yratġ ḳılġalı saḳınsar eŋ’aşnu bo --- | bitigig | oḳımış krgek |
| Jut.Sek.T-1.465–466 (Ib) | bügülüg arvış nom | bitig | bir tegzinç namo but namo drm namo saŋ |
Aynı gövdeden maddeler
“bitig” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).