İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

emgen- fiil

Tanım

  1. Acı çekmek, sıkıntıya katlanmak; çile çekmek: “altı yıl tapavan berkte duşkaraçar emgek emgenmişin” altı yıl çile ormanında ağır çile çekmiş olarak; “ertiŋü emgek emgenür irti” çok acı çekiyordu; “bu yėrtinçüde sansız tümen tınlıġlar emgenser” bu dünyada sayısız canlı acı çekerse; “alḳu tınlġlar üçün ḳadıġlanıp emgenip” bütün canlılar için çabalayıp çile çekip; “özüti ozakı özke emgentükin” ruhunun bedende acı çektiğini. Tanıklar: KİPSekMaitAbhMan

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): emgen- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Çekimli biçimler (13):

Sek Sekiz Yükmek

8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Jut.Sek.T-1.11 (Ia) aġr ḳıynḳa tegürür ertiŋü emgek emgenür irti b[ ]
Jut.Sek.T-1.15 (Ia) --- aç yoryur ertiŋü emgek emgenür öz biligsiz trs --- ḳılınçın
Jut.Sek.T-1.40 (IIc) emgek emgenip edgü [ ] ḳılıp timin kişi et’özin bulurlar inçip
Jut.Sek.T-1.72 (Ib) artuḳ küçlüg ’erip ertiŋü --- emgenser biligsiz küniçi küvençeŋ
Jut.Sek.T-1.102 (IIc) barımlıġ bolur artuḳ emgenmedin ḳazġanç ükin kirür azu ıraḳ
Jut.Sek.T-1.198 (Ia) meŋi meŋileyür azu ḳodı yvlaḳ yolḳa kirür emgek emgenür
Jut.Sek.T-1.220 (IIc) tuġar ölür taluy ögüzte emgek emgenür burḫanlarnıŋ nomın adın yme eşidmez
Jut.Sek.T-1.297 (Ia) tip yrlḳadı emgenip tuġurur küni ertiŋü edgü ölser taşġarmış

Aynı gövdeden maddeler

“emgen” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).