KİP sözlüğü · madde
aġır sıfat
Tanım
- Ağır, yükü çok: “zerre aġırınça” zerre ağırlığınca; “yėnikin aġırın bilmek” hafifini ağırını bilmek. Tanıklar: ShoRKuT
- Çetin, şiddetli: “aġır iglig” ağır hasta; “aġır emgek” ağır acı; “arḳun aġr ada tuda” ağır tehlike ve engeller. Tanıklar: SekMait2ShoR2
- Değerli, saygın; saygı: “aġır ayançaŋ köŋül” derin saygılı gönül; “tapıġ uduġ aġır ayaġ ḳılıp” hizmet edip saygı gösterip; “aġırın uçuzun uḳuġlı” değerlisini ucuzunu anlayan. Tanıklar: AbhShoRKB
- Önemli, büyük: “bunça aġır törüg tört buluŋdaḳı …” bu kadar ağır töreyi dört yöndeki … Tanıklar: BK
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): aġır — yalın hâliyle 143 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- aġır 139 (KB, Abh, Mait, ShoR) · agır 4 (BK, Man)
Çekimli biçimler (5):
Bağlamlar
Bütün geçişler (3) →KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KİP 25–28 | taḳı yime kim ḳayu tınlıġ beglerde | aġır | yazuḳluġ bolup tutup ölürgeli azu ḳınaġalı saḳınsar ḳılıçı biçgesi ḳaġılı … |
| KİP 34–39 | … usar . . azu adın ḳor yas ḳılu usar . . taḳı yime kim ḳayu tınlıġ beglerde | aġır | yazuḳluġun yazuḳsuzun yana yoḳıla kėlip ḳınlıḳta kirip ba-… -mış baġda buḳ … |
| KİP 41–47 | … ı ol ḳalın satıġçılarıġ başlap yolçısı yėrçisi bolup ėrtiŋü üküş aġı barım | aġır | yükler birle ol yaġılar ara uduzup ėltgeli saḳınsar ėrtiŋü alp . . ėrür |
Aynı gövdeden maddeler
“agır” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).