KİP sözlüğü · madde
burḫan isim
Tanım
- Buda; aydınlanmış olan: “tŋri tŋrisi burḫan yarlıḳamış” tanrılar tanrısı Buda buyurdu; “burḫanıġ ögüp nomuġ ögüp” Buda’yı, öğretiyi övüp; “burkan kutın bultı” Budalığa erişti; “teŋri şakimun burḳanḳa” Tanrı Buda Şakyamuni’ye; “tükel bilge maytrı burkan” her şeyi bilen Buda Maitreya; “burḫanlar ḳutıŋa yükünür men” Budaların kutsallığına eğilirim. Tanıklar: KİPMait2AbhShoR
- (Maniheist metinlerde) peygamber, ilahi elçi: “ḳaŋı teŋri mani burhan” baba tanrı Mani Burhan. Tanıklar: Man
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
burḳan, burkan, buḳan yazımları bu maddede toplandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): burḫan — yalın hâliyle 313 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- burḫan 304 (Abh, Mait, Sek, ShoR) · burhan 9 (Man, EÇS)
- burkan 146 (Mait) · burḳan 15 (KİP, AO, Tövbe, U)
- burḫanlar 52 (Sek, Abh, U, Mait) · burhanlar 2 (Man, KuT)
- burḫanḳa 28 (Abh, Sek, ShoR, U) · burḫanqa 1 (ShoR)
- burkanka 17 (Mait) · burḳanḳa 5 (KİP)
- burkanıg 15 (Mait) · burḳanıġ 1 (AO)
- burkanlar 7 (Mait) · burḳanlar 2 (KİP)
- burkanlarka 3 (Mait) · burḳanlarḳa 1 (KİP)
Çekimli biçimler (46):
burkan 146
burḫannıŋ 68
burḫanlar 52
burḫanḳa 28
burḫanlarnıŋ 28
burkanka 17
burkannıŋ 16
burkanıg 15
burḫanıġ 15
burḳan 15
burka 12
burḫanlarḳa 8
burḫanta 8
burkanlar 7
burkanag 6
burḫanlarda 6
burḳanḳa 5
burḫanlarnŋ 4
burkantın 3
burkanlarka 3
burḫantın 3
burḫanlarıġ 3
burkanta 2
burhanlar 2
burḫanlarta 2
burḫanlarġ 2
burḫanlardın 2
burḳanlar 2
buḳan 2
burḳanıġ 1
burḫanqa 1
burkannaŋ 1
burkannınŋ 1
burḫanım 1
burḫanın 1
burkanlarnaŋ 1
burḫanlaraġ 1
burkanlarnıŋ 1
burkanlarıg 1
burḳanlarḳa 1
borḫanlarıġ 1
burḫanlaġ 1
buḫantın 1
burḫanlarnın 1
buḳanlar 1
furḫan 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (14) →KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra
14 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KİP 89 | teŋri | burḳan | yana inçe tėp yarlıḳadı . . |
| KİP 96 | taḳı yime alḳınçsız kögüzlüg bodisvt teŋri | burḳanḳa | inçe tėp ötüg ötünti |
| KİP 99 | teŋri | burḳan | inçe tėp yarlıḳadı |
| KİP 101–103 | bu yėrtinçü yėr suvdaḳı tınlıġlar . . . birük | burḳanlar | körkin körü ḳurtulġu tınlıġlar erser ḳuanşi im pusar ol tınlıġlarḳa . . bu … |
| KİP 101–103 | … ar körkin körü ḳurtulġu tınlıġlar erser ḳuanşi im pusar ol tınlıġlarḳa . . | burḳanlar | körkin körtgürür nomlayur ḳutġarur . . . . |
| KİP 162 | ol ödün teŋri | burḳan | ḳuanşi im pusarḳa inçe tėp yarlıḳadı .. |
| KİP 166–167 | … ol buşı bėrmiş erdnilig küntegüg alıp ėki ülüş ḳıltı bir ülüşin erüş erdni | burḳanḳa | tutdı |
| KİP 168 | bir ülüşin teŋri şakimun | burḳanḳa | tutdı |
| KİP 170–171 | ol ödün alḳınçsız kögüzlüg bodisvt şlok taḳşutın teŋri | burḳanḳa | inçe tėp ayıtu tėginti |
| KİP 174 | teŋri | burḳan | yime şlok taḳşutın inçe tėp kiginç yarlıḳadı |
| KİP 178–179 | kolti sanınça | burḳanlarḳa | tapınıp . . antıḳa ḳut ḳolmış ėrür .. |
| KİP 212–213 | ol ödün yėr tutar bodisvt ornınta turup teŋri | burḳanḳa | inçe tėp ötüg ötünti .. |
| KİP 217–220 | teŋri teŋrisi | burḳan | ḳuanşi im pusarnıŋ alḳudın sıŋar ḳutadmaḳ erdemin nomlayu vidyaġ ḳılmışın … |
| KİP 217–220 | … ışın ėşidigli ḳuvraġda sekiz tümen tört miŋ tınlıġlar alḳuġun tözkerinçsiz | burḳan | ḳutıŋa köŋül turġurdılar . . . |
Aynı gövdeden maddeler
“burhan” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).