KİP sözlüğü · madde
emgek isim
Tanım
- Acı, ıstırap, sıkıntı: “sini ḳoldı tün kün bu emgek bile” gece gündüz bu sıkıntıyla seni diledi; “yıl ay tutġunı boldum emgek bile” yıllarca sıkıntıyla tutsak oldum; “bulmaslar özleri içinde emgek” içlerinde bir sıkıntı bulmazlar; “emgek körü ulındı” sıkıntı görüp inledi; “bilnip ajun emgekin tükel uḳar” dünyanın sıkıntısını tümüyle anlar. Tanıklar: KuTKB2DLT2
- (Budist metinlerde, Sanskritçe duḥkha) varoluşun acısı: “ed tavar … yoḳ kurug emgek tözlüg” mal mülk boş, acı özlüdür; “emgekte nom bilge bilig” acı hakkındaki öğreti bilgisi; “sansar emkekintin ozḳalıı” sansaranın acısından kurtulmak için; “avış tamu emkekin biltürtüŋüz” Avīci cehenneminin acısını bildirdiniz. Tanıklar: MaitAbhTT2
- Zahmet, emek, güçlük: “telim tapġı erse üküş emgegi” hizmeti çoksa zahmeti de çoktur; “munıŋ emgekin yulġu tapġın bilip” bunun emeğini hizmetini bilip karşılığını vermeli; “alpın emgekin toyın kıltı” güçlükle, zahmetle rahip yaptı. Tanıklar: MaitKB2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
emgekin, emgegi, TT’deki emkek yazımı vb. biçimler bu maddede toplandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): emgek — yalın hâliyle 183 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- emgeki 14 (KB, Sek, KİP) · ėmgėki 1 (IB)
Çekimli biçimler (33):
emgeki 14
emgekin 13
emgekte 13
emgekke 11
emgekig 11
emgekniŋ 8
emgektin 8
emgekinte 7
emgeklerinte 6
emgeklerke 6
emgeklerig 6
emgekleri 4
emgeke 4
emgekler 3
emgekindin 2
emgeklerte 2
emgeklerintin 2
emkekin 2
emgekimiz 1
emgegi 1
emgekde 1
emgekimizni 1
emgekini 1
emgeklerim 1
emgeklertin 1
emgekemezin 1
emgekintin 1
emgekiŋ 1
emgklerintin 1
emkek 1
emgekni 1
emkekintin 1
ėmgėki 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (12) →KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KİP 9–10a | tözünüm birük bu yėrtinçüde sansız tümen t (ınlıġlar) … emgenser ol | emgekinte | ḳuanşi im pusarḳa umuġ ınaġ tutup … atasar … bu bodisvt kentüni atamış üçü … |
| KİP 10b | o- … | emgeklerinte | ara kirip ḳutġarur |
| KİP 11 | ol ḳ (amaġ) emgekligler | emgekinte | antaġ ḳurtulur |
| KİP 34–39 | … yazuḳsuzun yana yoḳıla kėlip ḳınlıḳta kirip ba-… -mış baġda buḳaġuda yatıp | emgek | emgenser ol emgekinte ḳuanşi im pusar atın atasar ḳut ḳolu yalvara ötünser … |
| KİP 34–39 | … ḳıla kėlip ḳınlıḳta kirip ba-… -mış baġda buḳaġuda yatıp emgek emgenser ol | emgekinte | ḳuanşi im pusar atın atasar ḳut ḳolu yalvara ötünser baġda buḳaġuda yime ( … |
| KİP 78–80 | … pusarḳa tapıġ uduġ ayamaḳ çitlemek atamaḳ (kirt) günmekte ulatı tėgürgeli | emgek | emgenser ol emgeki neŋ yoḳsuz bolmaz . . |
| KİP 78–80 | … ġ ayamaḳ çitlemek atamaḳ (kirt) günmekte ulatı tėgürgeli emgek emgenser ol | emgeki | neŋ yoḳsuz bolmaz . . |
| KİP 181 | ḳop türlüg | emgekinte | ḳutġarur |
| KİP 182 | bu yėrtinçüdeki ḳamaġ yalaŋuḳlar adruḳ adruḳ muŋınta alḳu türlüg | emgekinte | ozġurur |
| KİP 191 | tamu prit yılḳı ajunta özi kirip | emgeklerinte | ozġurur |
| KİP 206 | emgekte | ara kirmegey tėp .. ḳuanşi im pusar bügü biligin alḳunı körür | |
| KİP 211 | ıçġınmaz muŋınta | emgekinte | ara kirür ozġurur .. |
Aynı gövdeden maddeler
“emgek” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).