bilge sıfat

615 geçiş 20 biçim 21 eser Abh Mait KB ShoR T Sek U DLT Anlam haritasında göster

Tanım

Bilge, bilgili, akıllı: “biligsiz otın sen ay bilge ḳuta” ey bilge, bilgisizin derdine sen deva ol; “anıŋ ara bir bilge kişi” onların arasında bilge bir kişi; “bilge tunyuḳuḳ ben özüm” ben kendim Bilge Tunyukuk; “türük bilge ḳaġan” Türk Bilge Kağan; “bilgelerke” bilgelere. Tanıklar: KT BK T2 KİP KB
“bilge bilig” bilgelik (prajñā): “ormaġlıġ bilge biliglig” olgun bilgelikli; “bir bilge biligin kutrulmış” bilgelikle kurtulmuş; “tükel bilge” her şeyi bilen (Buda’nın sanı): “tükel bilge biliglig tŋri tŋrisi burḫan” her şeyi bilen tanrılar tanrısı Buda. Tanıklar: Huast KİP Sek3 Mait3 Abh3 Man U Sukh ShoR KB

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı (sözcük başı): bilge — yalın hâliyle 569 kez

Çekimli biçimler (19):

bilgeler 16 belge 4 bilgesi 4 bilgelerig 3 bilgesin 3 bilgeleriniŋ 2 bilgelerke 2 bilgedin 1 bilgeke 1 bilgeleke 1 bilgelerde 1 bilgelerdin 1 bilgeleri 1 bilgelerim 1 bilgelerini 1 bilgeleriŋe 1 bilgelerniŋ 1 bilgelerte 1 bilgem 1

O 4	… ḳaġan ėliŋe ḳılıntım Ėl-ėtmiş Yabġu oġlı (I)şbara Tamġan Çor Yabġu in(i)si	Bilge	Işbara Tamġan Tarḳan Yamaġlıġ [ ėl] ėtmiş atam…..
O 9	… ir ertimiz ėkin ara At(ı)g yaġı bolmiş “Tegmeçi men!” tėyin saḳıntım Tegri	Bilge	ḳaġanḳa [t]aḳı işıġ küçüg bėrsıġim bar ermiş erinç tegd[im] sançdım………
O 9–10	… inime oġluma ança ötledim: “ḳaŋ yor(ı)p Ėl-tėriş ḳaġanḳa adrılmaduḳ Teŋri	Bilge	ḳaġanta adrılmalım azmalım!” tėyin ança ötledim
O 11	kėrü barıġma bardı	Bilge	ḳaġanıġ bodunı bardı ülgen atḳa işig küçüg bėrti
O 12	üze tegri; ḳony yılḳa yėtinç ay külüg alp ḳaġanımda adrılu bardıŋız	Bilge	ataçım! Yoġuŋ ḳoraġıŋnı ḳo[radı]m
O ek 3	at[açı]m	[bil]ge	at[açı]m! [Lü] [yılḳa] bit[idim]

“bilge” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).