KuT sözlüğü · madde
ara isim
Tanım
- Ara; arasında, içinde: “siziŋ ara” aranızda; “kişi ara” insanlar arasında; “ikin ara” ikisi arasında; “ḳuvraġ arasınta” topluluk içinde; “işleriniŋ arasında” işleri arasında; “kök yer, iki aranı” gök, yer ve ikisinin arasındakiler. Tanıklar: SekAbhUTTShoRKuT2KB2
- Aracılık: “emgeklerinte ara kirip ḳutġarur” acıları arasına girip kurtarır. Tanıklar: KİP
- “ara” zarf olarak: bazen, arada: “ara ögdilür til, ara miŋ söküş” dil bazen övülür, bazen bin sövgü (işitir). Tanıklar: KB
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ara — yalın hâliyle 232 kez
Çekimli biçimler (12):
Bağlamlar
Bütün geçişler (96) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
96 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/9b1 | … e baş çın-oḳ tegdi boḍunḳa baş anıŋ meŋizlig ol künler ewrer-miz anı boḍun | arasında | bilmek üçün taŋrı anlarnı kim kirtgündiler tutmaḳ üçün sizlerdin tanuḳlar … |
| Ku. T. 26/12b2 | 35 eger ḳorḳsa siz ol ikiniŋ | ara | ḫilaf bolmaḳlıḳında ıḍıŋlar bir üstüvarnı anıŋ boḍnındın taḳı bir üstüvar … |
| Ku. T. 26/29a2 | … rmanlayur sizke kim öteŋler emanetlerni iḍisiŋe kaçan hükm ḳılsa siz boḍun | ara | kim hükm ḳılsa siz könilik birle ol taŋrı nėme körklüg pend bėrür sizke an … |
| Ku. T. 26/41a3 | … egse sizke artuḳluḳ taŋrıdın aytur oḳ: ançaḳlı bolmaduḳ teg siziŋ ara anıŋ | ara | dostluḳ kaşki men bolsam olar birle ḳurtulġatım ḳurtulmaḳ uluġ |
| Ku. T. 26/55b2 | 90 meger anlar kim ulaşurlar boḍun--ka siziŋ ara hem olar | ara | üstüvarlıḳ azu kelseler sizke tarusa köküzleri toḳuşmaḳ siziŋ birle azu to … |
| Ku. T. 26/72b3 | 105 biz ıḍtımız saŋa bitigni könilik birle hükm ḳılmaḳ üçün boḍun | ara | anıŋ birle kim körkitti saŋa taŋrı bolmaġıl ḫıyanet ḳılġanlarḳa ḫasm |
| Ku. T. 26/86b3 | … ıġıŋa azu yüz ewürmekke yime yazuḳ yoḳ ol iki üze kim yaraştursalar ol iki | ara | yaraşturmaḳ yaraşmaḳ eḍgü erür hazır ḳılındı et-özler baḫillıḳnı eger eḍgü … |
| Ku. T. 26/96a2 | … dimiz mü siziŋ üze yıġmadımız mu sizni müʾminlerdin taŋrı hükm ḳılur siziŋ | ara | ḳopmaḳ küninde hem ḳılmaz taŋrı kafirlerḳa müʾminler üze yol |
| Ku. T. 27/31b1 | … m ḳınayur kimni tilese ol taŋrıḳa köklerniŋ hem yerlerniŋ mülki hem ol iki | araḳı | aŋar ol yanış |
| Ku. T. 27/36b3 | … erklig bolmaz men meger özümke ḳadaşımḳa aḍırġıl biziŋ ara fasıḳ boḍunlar | ara | |
| Ku. T. 27/54b3 | 49 Hükm ḳılġıl olar | ara | anıŋ birle kim ıḍtı taŋrı,yime uḍmaġıl olar tilekleriŋe saḳınġıl olardın k … |
| Ku. T. 28/76a1 | … ündese sizni ol neŋge tirgüzür sizni bilingler ol taŋrı ewrer erli köŋülli | ara | ol aŋar tėrlür sizler |
| Ku. T. 30/12a1 | 43 ... meniŋ | aramda | siziŋ araŋızda yana ol kim anıŋ üskinde ol bitig ʿilmi |
| Ku. T. 30/80b2 | … çde kiḍin egirik yeşilmeki teg tutar sizler andlarıŋıznı köŋül kiri sizler | ara | bolsa bir ögür ol artuḳraḳ bir ögürdin sınar sizlerni taŋrı anıŋ birle bel … |
| Ku. T. 30/98a3 | … i anlar üze kim aḍnattı anıŋ içinde bütünlükin seniŋ iḍiŋ aḍrar seçer olar | ara | ḳopmaḳ küni anıŋ içinde kim sözledi anıŋ içinde aḍnaġlılar |
| Ku. T. 31/25b3 | 65 kökler iḍisi hem yerler iḍisi ol kim ol iki | ara | turur tapġıl aŋar sergil aŋar sunmaḳlıḳḳa hiç bilür mü sen aŋar ataşıḳ |
| Ku. T. 31/51b1–3 | 58 keldürge-miz ök saŋa caduluḳnı anıŋ teg ḳılġıl biziŋ | ara | hem siziŋ ara bir vaʿde ḫilaf ḳılmaġalım aŋa biz hem sen tüz yerke |
| Ku. T. 31/53a1–2 | 62 tartışıḳ ḳıldılar işleriniŋ | arasında | yaşurdılar raznı |
| Ku. T. 33/38b2 | 18 ḳıldımız olar | ara | ol kendler ara ol kim berekat ḳıldımız anıŋ içre ėller belgülüg endaze ḳıl … |
| Ku. T. 33/39a3 | 19 aydılar: ey iḍimiz yıratġıl seferlerimiz | arasını | . küç ḳıldılar özleriŋe ḳıldımız olarnı keleçüler tardımız olarnı tegme tar … |
| Ku. T. 33/62b2 | 54 aḍırdılar olar | ara | andın kim arzular ėrdiler neçük kim ḳılındı olar teg ögürlüriŋe anda öŋdin … |
| Ku. T. 34/41b2 | 158 ḳıldılar anıŋ arasında peri | arasında | ulaşıḳlıḳ rastlıḳ üze bildi ök periler kim anlar hazır ḳılınġanlar turur |
| Ku. T. 34/49b3 | 10 azu olarḳa mu kökler mülki hem yerler ol iki | ara | aġsunlar kök ḳapuġlarıŋa |
| Ku. T. 34/57b2 | 27 törütmedimiz kökni taḳı yerni ol hem iki | aranı | batılın ol turur anlarnıŋ sėzigi kim tandılar ḳatıġlıḳ anlarḳa kim tandıla … |
| Ku. T. 34/77b2 | … z olarḳa meger yaġutġalar bizni taŋrıḳa yawuḳluḳ. ol taŋrı hükm ḳılur olar | ara | anıŋ içinde kim olar anıŋ içinde tartışıġlı ol ol taŋrı köndürmez anı kim … |
| Ku. T. 35/21b3 | … anlar ʿarş yöresinde tesbih ayurlar iḍileriŋe hamd aytur hükm ḳılnur olar | ara | könilik birle aylur: şükr ol taŋrıḳa kim ʿalemluġlar iḍisi |
| Ku. T. 35/74a1 | … içinde andın kim ündeyür sen bizni aŋar ḳulaḳlarımız içinde aġırlıḳ biziŋ | aramızda | siziŋ ara perde ḳılġıl biz iş ḳılıġlılar-miz |
| Ku. T. 35/82a3 | … ḍnı köndürdümiz olarnı sewdi ḳaraġuluḳnı köni yol üze tuttı olarnı ḫ˅arluḳ | ara | inmiş ʿazab anı kim ḳazġanur erdiler |
| Ku. T. 36/9a2 | … ara eger bir kelime ozmasa iḍiŋdin atanmış zamanḳa tegi hükm ḳılġaytı olar | ara | her-ayine anlar kim miras bėrildiler bitigni olarda kiḍin şek içinde olard … |
| Ku. T. 36/10a3 | … iz hem siziŋ iḍiŋiz bizke ʿamellerimiz sizke ʿamelleriŋiz hüccet yoḳ biziŋ | ara | siziŋ ara taŋrı tėrer biziŋ ara aŋar turur yanış |
| Ku. T. 36/15a2 | … im destur bėrmez aŋar taŋrı eger fasl kelimesi bolmasa hükm ḳılıġaytı olar | ara | her-ayine zalimlerḳa olarḳa ḳın açıtıġlı |
| Ku. T. 36/49b2 | … olar mu ḳısmet ḳılurlar seniŋ iḍiŋniŋ rahmeti[nir biz ḳısmet ḳıldımız olar | ara | tirigliklerini yaḳın tiriglik içinde kötürdümiz amarılarıŋa amarıda üstün … |
| Ku. T. 36/53a2 | 38 ançaḳa tegi ḳaçan kelseler bizke ayġay: ey kaşki meniŋ ara seniŋ | ara | iki maşrıḳ ve maġrıb ıraḳınça nėme yawuz iş turur ol |
| Ku. T. 36/76a1–2 | 7 kökler iḍisi hem yerler iḍisi hem ne kim bu iki | ara | erse eger erse sizler seksizle |
| Ku. T. 36/96b2 | … şdin tartışıḳ bolmadılar meger anda kiḍin keldi olarḳa bilig küç üçün olar | ara | seniŋ iḍiŋ hükm ḳılur olar ara ḳopmaḳ küninde anıŋ içinde erdiler anıŋ içi … |
| Ku. T. 37/48a2 | … yalavaçı anlar kim anıŋ birle [ḳatıġraḳ turur] kafirler üze rahimler olar | ara | körer sen olarnı rükuʿ ḳılġanlar secde ḳılıġlılar tileyürler artmaḳ taŋrıd … |
| Ku. T. 37/59a3 | … ıḳ ḳılur ḳaçan yanġınça taŋrınıŋ fermanıŋa eger yansa yaraşturuŋlar ol iki | ara | könilik bile dad bėriŋler ol taŋrı sewer könilik ḳılġanlarnı |
| Ku. T. 37/79b2 | 38 çın-oḳ törüttümiz köklerni yerlerni ol iki | ara | altı kün içinde tegmedi bizke armaḳdın |
| Ku. T. 38/36a1–3 | … ḳlarıŋız yime oġlanlarıŋız ḳıyamet küninde yaʿni ḳopmaḳ küni aḍ[r]ar siziŋ | ara | ol taŋrı anı kim ḳılur siz körgen turur |
| Ku. T. 38/37a3 | … rını yime keldürmegeyler yalġan söz kim ḳoşsalar anı eligleri ara aḍaḳları | ara | ḫilaf ḳılmaġaylar saŋa eḍgülük içre beyʿet ḳılġıl olar birle yime yarlıḳat … |
Aynı gövdeden maddeler
“ara” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).