KuT sözlüğü · madde
asıġ isim
Tanım
- Yarar, fayda, kazanç; “asıġ tusu” yarar ve fayda: “nomḳa ulaġ sapaġ asaġ tusu ḳılmış bolalım” öğretiye sürekli yarar sağlamış olalım; “tınlıġlarḳa asıġ tusu ḳılmaḳı” canlılara fayda sağlaması; “asıġı bar, edgü ol” yararı var, iyidir. Tanıklar: IBKİP2SekMait2AbhTTShoR
- KB’de sık olarak “asġı”: “uḳuş bolsa erke kör asġı üküş” ere akıl olursa yararı çok olur; “boḍun asġı” halkın yararı; “öz asġı tiler” kendi çıkarını ister; “asġı yası” yararı ve zararı. Tanıklar: KB4
- Kazanç, faiz: “almakları birle ribanı asıġ” faiz kazancını almaları yüzünden. Tanıklar: KuT
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): asıġ — yalın hâliyle 222 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- asıġı 19 (Abh, ShoR, U, KİP) · asıgı 1 (IB)
- asag 17 (Mait) · asaġ 4 (Sek, Mait)
- asıġlar 7 (KB, KuT, Abh) · asıglar 1 (KB)
- asıġḳa 4 (KuT, KB, Abh) · asıgka 1 (Mait)
Çekimli biçimler (30):
Bağlamlar
Bütün geçişler (25) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
25 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 27/5a1–3 | 161 almakları birle ribanı | asıġ | çın-oḳ yıġıldılar andın yėmekleri birle boḍun mallarını batıl birle anuttı … |
| Ku. T. 28/57b1 | 188 ayġıl: erklig bolmaz men özümke | asıġḳa | ap ziyanḳa meger anı kim tilese taŋrı eger bilür bolsa men örtüglügni üküş … |
| Ku. T. 28/73b3 | … e [açmaḳ] eger yıġılsa siz ol yaḫşıraḳ sizke eger yansa siz yanġay-miz hiç | asıġ | ḳılmaz sizdin ögürüŋüz nerse neçeme üküş bolsa ol taŋrı müʾminler birle |
| Ku. T. 29/18b2 | … üş orunlar içinde huneyn kün bu ne-erse ançada ḫoş keldi sizke üküşlüküŋüz | asıġ | ḳılmadı sizdin nerse tarudı siziŋ üze yer ol kim kėŋüdi erdi yana evüldüŋü … |
| Ku. T. 31/16b2–3 | … da aydı atasınḳa: ey atam nelük tapnur sen aŋar kim eşitmez hem körmez hem | asıġ | ḳılmaz sėndin nerse |
| Ku. T. 31/30a2 | … ı körklüg baḳiler yaʿni bėş namaz eḍgürek iḍiŋ üskinde yanutın hem eḍgürek | asıġdın | |
| Ku. T. 31/65a1–2 | … im her-ayine yandurmaz olarḳa söz hem erklig bolmaz olarḳa ziyan ḳılmaḳ ap | asıġḳa | |
| Ku. T. 31/85b3 | 109 ol kün | asıġ | ėtmez şefaʿat meger ol kim destür bėrdi aŋar üküş rahmetlig taplasa aŋar s … |
| Ku. T. 32/7a2 | … ı asiye Ḥatun: meniŋ közüm yaruḳı maŋa hem saŋa öldürmeŋler anı bolġay kim | asıġ | ḳılġay bizke azu tutġay-miz anı ʿayal olar bilmezler |
| Ku. T. 33/44a1 | 23 | asıġ | ḳılmaz şefaʿat anıŋ üskinde meger ol kişike destur bėrdi aŋar ançaḳa tegi … |
| Ku. T. 33/56a2 | 42 bu kün umaslar amarıŋız amarıge | asıġ | ḳılmaḳ azu ziyan ḳılmaḳ aytur-miz anlarḳa kim küç ḳıldılar: tatıŋlar ot ḳı … |
| Ku. T. 35/7a2–3 | 50 rastlıḳ üze aydılar aŋar anlar kim anlarda burun erdiler yime | asıġ | ḳılmadı olardın ol kim ḳazġanur erdiler |
| Ku. T. 35/54a3 | 52 ol kün kim | asıġ | ḳılmaz küç ḳılġanlarḳa ʿözrleri olarḳa laʿnet olarḳa turur saray yawuzı |
| Ku. T. 35/69a2 | 80 Sizke turur anıŋ içinde | asıġlar | tegse sizler anıŋ üze hacetḳa köŋülleriŋiz içinde anıŋ üze hem kemi üze yü … |
| Ku. T. 35/70a1 | … kim olarda burun erdiler üküşrek olardın küçlügrek bina ḳılġan yer içinde | asıġ | ḳılmadı olardın olarḳa ol kim erdi ḳazġanur erdiler |
| Ku. T. 35/72a3 | 85 | asıġ | ḳılmaz olarḳa olarnıŋ imanları ḳaçan kim körseler biziŋ ḳınımıznı taŋrınıŋ … |
| Ku. T. 36/53b2–3 | 39 hiç | asıġ | ḳılmaz sizke bu kün ançada küç ḳıldıŋız siz ḳın içinde ortaḳ sizler |
| Ku. T. 36/73a1–3 | 86 | asıġ | ḳılmaz anlar kim oḳırlar anda aḍın şefaʿatḳa meger ol kim tanuḳluḳ bėrdi r … |
| Ku. T. 36/85a2–3 | 41 ol kün | asıġ | ḳılmaz erklig erklig bolmışdın nerse ermez anlar yari ḳılnurlar |
| Ku. T. 36/92b2 | 10 kiḍinlerinde tamuġ turur | asıġ | ḳılmaz olardın ol kim ḳazġandılar nerse ap ma ol kim tuttılar taŋrıda aḍın … |
| Ku. T. 31/80b1 | … re ornatmadımız sizni anıŋ içinde ḳıldımız olarḳa ḳulaḳlar közler köŋüller | asıġ | ḳılmadı olardın ḳulaḳları közleri ap köŋülleri nersedin ançada tanar erdil … |
| Ku. T. 37/32b2 | … rklig erür sizke taŋrıdın nerse eger tilese sizke ḳor yas azu tilese sizke | asıġ | kendü erür taŋrı anı kim ḳılur sizler bilgen |
| Ku. T. 38/11b2 | 17 hem | asıġ | ḳılmaz olardın malları hem ʿayalları taŋrıdın nerse olar tamuġ iḍile[r]i t … |
| Ku. T. 38/36a1–3 | 3 hiç | asıġ | ḳılmaz sizke yaġuḳlarıŋız yime oġlanlarıŋız ḳıyamet küninde yaʿni ḳopmaḳ k … |
| Ku. T. 38/96a3 | … er iki ḳul astınında biziŋ ḳullarımızdın iki eḍgü ḫıyanet ḳıldılar ikisiŋe | asıġ | ḳılmadılar ol iki eḍgüke ol iki yawuzḳa taŋrı ʿazabındın nėerse aylur: kir … |
Aynı gövdeden maddeler
“asıg” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).