ay- fiil

Tanım

1. Söylemek, demek: “ayġıl tidi” söyle dedi; “yanut birdi ögdülmiş aydı” Ögdülmiş cevap verip dedi; “köŋül sırrı berk tut sen ayma tilin” gönül sırrını sıkı tut, dille söyleme; “biligsizke ayma tüşüŋni” bilgisize rüyanı anlatma; “tilin aymaġu” dille söylenmemeli; “aydım emdi al utar” şimdi söyledim, hile yener; “ḳayu aydıġıŋnıŋ üçün” hangi söylediğin yüzünden; “eger tilese-miz ayġatımız munuŋ meŋizlig” dileseydik bunun benzerini söylerdik. Tanıklar: TAbhKuTKB4DLT
2. (Bölüm başlıklarında) anlatmak, konu edinmek; övgü sunmak: “teŋri azze ve celle ögdisin ayur” Aziz ve Celil Tanrı’nın övgüsünü anlatır; “ilahi üküş hamd ayur men saŋa” Tanrım, sana çokça hamd ederim; “bir azraḳ ayayı” biraz anlatayım. Tanıklar: KB2AH
3. “ayu bėr-” söyleyivermek, bildirmek, öğütlemek: “yėr ayu bėrti” yeri söyledi (gösterdi); “öŋi öŋi ḳazġanç ḳılmaḳ ayu bėrdiler” ayrı ayrı kazanç sağlamayı öğütlediler; “ozaḳı sav yörüglerin kim men sizlerke ayu bėrtim” size söylediğim önceki sözlerin yorumlarını. Tanıklar: ŞUKPMan

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ay- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

• aydı 475 (KB, KuT, DLT, EÇS) · ayḍı 1 (KB)
• ayġıl 119 (KuT, KB, T, DLT) · aygıl 1 (KuT)
• ayıġlı 2 (U, TT) · ayıglı 1 (Mait)

Çekimli biçimler (69):