KuT sözlüğü · madde
belgür- fiil
Tanım
- Görünmek, belirmek, ortaya çıkmak: “yıpar kizlese sen yıḍı belgürer” miski saklasan kokusu belli olur; “kayu üdün burkan yėrtinçüde belgürser” ne zaman Buda dünyada belirirse; “yalavaçḳa köni yol belgürmişde kiḍin” doğru yol belli olduktan sonra elçiye; “belgürmez” görünmez; “tüzünlük seniŋdin kelür belgüre” iyilik senden gelir, belirir; “maytrı burkan belgürer yaŋı kün” Maitreya Buda belirdiği yeni gün. Tanıklar: MaitKB2
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): belgür- — yalın hâliyle 1 kez
Çekimli biçimler (25):
belgürer 19
belgürmiş 13
blgürer 11
belgürdi 6
belgürüp 4
belgürmişde 4
belgürtü 3
begürer 1
belgürdiler 1
belgürdükte 1
belgüre 1
belgüreyin 1
belgürginçe 1
belgürginçeke 1
belgürmedük 1
belgürmek 1
belgürmez 1
belgürser 1
belgürmişiŋe 1
belgürse 1
belgürsersiz 1
belgürmişin 1
belgürserler 1
blgürmiş 1
blgürü 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (17) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
17 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/79a1 | 115 kim kim ḫilaf ḳılsa yalavaçḳa | belgürmişde | kiḍin aŋar köni yol uḍsa müᵓminler yolında aḍın yolḳa ḳoḍu bėrgey-miz anı … |
| Ku. T. 28/66b3 | 6 tartışurlar seniŋ birle köni--lik içre | belgürmişde | kiḍin ançaḳlı sürlürler teg ölümke olar baḳarlar |
| Ku. T. 29/33b2 | 43 keçürdi taŋrı sėndin nelük destür bėrdiŋ olarḳa | belgürginçeke | tegi saŋar anlar kim rast aydılar bilginçe yalġançılar |
| Ku. T. 29/36b1 | … er ök fitneni anda burun aḫtardılar saŋa işlerni ançaḳa tegi keldi haḳiḳat | belgürdi | taŋrınıŋ fermanı olar unamaġlılar. / 49 olardın ol kim aytur: destur bėrgi … |
| Ku. T. 30/11a1–3 | 111 … anda öŋdin erdi | belgürtü | aḍırmaḳ tegme nerseni köni yolḳa köndürmek yarlıḳamaḳlıḳ ol boḍunḳa kim ki … |
| Ku. T. 30/78a1 | … erindin keldrür-miz sėni tanuḳ bular--nıŋ üze indürdümiz seniŋ üze bitigni | belgürtü | tegme nerseni köni yolḳa köndürmek yarlıḳamaḳ sewünçi boyun bėriglilerke |
| Ku. T. 31/90a1 | 121 yėdiler ikegü andın | belgürdi | olarḳa anlarnıŋ uwut yerleri yapışturu aġazladılar ol iki üze uştmah yapra … |
| Ku. T. 32/7b3 | 10 boldı musa anasınıŋ köŋli fariġ ḳaḍġusuz bütünlükin | belgürtü | yazdı anı eger anıŋ könlini berkütmedimiz erse bolġay erdi müʾminlerdin |
| Ku. T. 32/31b3 | … musa ap tanmadılar mu aŋar kim bėrildi musa anda aşnu aydılar: iki cadular | belgürdiler | hem aydılar: biz ḳamuġ kafirler-miz |
| Ku. T. 35/4b3 | … meŋizlig anıŋ birle yuluġ bėrgetiler anı ḳın yawuzluḳındın ḳopmaḳ küninde | belgürdi | olarḳa taŋrıdın ol kim sėznür ermez erdiler |
| Ku. T. 35/5b3 | 48 | belgürdi | olarḳa yawuzluḳlar anı kim ḳazġandılar indi olarḳa ol kim erdiler anı füsu … |
| Ku. T. 35/37a2 | … öldüreyin musanı ündesün iḍisini men ḳorḳar men kim aḍnatsa diniŋizni azu | belgürse | yer içinde fesadnı |
| Ku. T. 35/73a3 | 3 bitig | belgürmiş | anıŋ nişanları ḳurʾan tazi tilinçe bilgen boḍunḳa |
| Ku. T. 31/78b2–3 | … her-ayine biziŋ nişanlarımıznı yer uçlarında hem özleri içinde ançaḳa tegi | belgürginçe | anlarḳa .. |
| Ku. T. 36/107a2 | 33 | belgürdi | olarḳa ḳılmış yawuzluḳ--ları indi olarḳa ol kim erdi anı füsus tutuġlılar |
| Ku. T. 37/18b2 | 25 anlar kim yandılar arḳalarıŋa | belgürmişde | kiḍin olarḳa köni yol yek bezedi olarḳa ve zaman bėrdi olarḳa |
| Ku. T. 37/22a1 | … lar kim tandılar hem yüz ewürdiler taŋrı yolındın ḫilaf ḳıldılar yalavaçḳa | belgürmişde | kiḍin olarḳa köni yol hiç ziyan ḳılmaz taŋrıḳa nerse yoḳ ḳılur ʿamellerini |
Aynı gövdeden maddeler
“belgür” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).