Tanım
- Sağlam, sıkı, berk: “azıġlıġ eren berk tügünler yazar” güçlü yiğitler sıkı düğümleri çözer; “taŋrı anlarnıŋ berk bıçıġını tuttı” Tanrı onlardan sağlam söz aldı; “berk yarp bolġuluḳ” sağlam, katı olacak; “yanmaḳsız berk qatıġ” dönmez, sağlam, katı; “tutar berk anı” onu sıkı tutar. Tanıklar: AbhShoRKuTKBAH
- Güç, zor; sıkıntı: “tapavan berkte duşkaraçar emgek emgenmişin” çetin çilehane ormanında güç çileler çektiğini. Tanıklar: Mait
- (KB) bağ, köstek: “ayġıl bu berkiŋ ḳayu” söyle, bu bağın hangisi. Tanıklar: KB
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): berk — yalın hâliyle 153 kez
Çekimli biçimler (2):
Bağlamlar
Bütün geçişler (14) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
14 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/28a1 | 187 ançada tuttı taŋrı anlarnıŋ | berk | bıçıġını bėrildiler bitig belgürtür ök anı boḍunḳa kizlemezler ök anı attı … |
| Ku. T. 27/23a2 | 7 yad ḳılıŋlar taŋrınıŋ niʿmetini siziŋ üze taḳı | berk | bıçıġnı ol kim üstüvar ḳıldı sizke anıŋ birle ançada kim aydıŋız ėşittimiz … |
| Ku. T. 28/70a2 | … ada yarlıġ ıḍtı seniŋ iḍiŋ feriştelerke kim: men siziŋ birle men üstüvar / | berk | ḳılıŋ anlarnı kim bittiler munu kemşür men anlarnıŋ köŋülleriŋe kim tandıl … |
| Ku. T. 29/5a2 | 45 ey anlar kim bittiler ḳaçan körse sizler bir ögürni | berk | turuŋlar / üstüvar turuŋlar yad ḳılıŋlar taŋrını üküş bolġay kim ḳurtulġa … |
| Ku. T. 30/16b3 | 27 bekütür taŋrı anlarnı kim kirtgündiler | berk | bekümiş aytıḳ birle… |
| Ku. T. 33/6a2 | … tur sen anlarḳa kim niʿmet bėrdi taŋrı anıŋ üze niʿmet bėrdiŋ sen anıŋ üze | berk | tutġıl cüftüŋni ḳorḳġıl taŋrıda yaşrur sen özüŋ içinde anı kim taŋrı belgü … |
| Ku. T. 34/53a1–2 | 20 | berk | ḳıldımız anıŋ mülkini taḳı bėrdimiz aŋar hikmetni kesmek ḫitabnı |
| Ku. T. 36/37b2 | 4 ol levh--ü'l-mahfuz içinde biziŋ üskümizde yüksek | berk | turur |
| Ku. T. 36/79a1–2 | 18 tapşuruŋlar maŋa iḍi ḳullarını kim men sizlerke köni bütün / | berk | imin yalavaç men |
| Ku. T. 36/80a1 | 21 eger | berk | tutmasaŋız mėni bir sıŋar boluŋ mėndin |
| Ku. T. 37/16a3 | … nlar kim taptılar nelük indrülmez bir süre ḳaçan indrülse bir sure üstüvar | berk | yad ḳılıŋa anıŋ içinde toḳuşmaḳ körge sen anlarnı köŋülleri içre ig baḳarl … |
| Ku. T. 37/17a3 | 21 boyun sümek hem eḍgü söz kerek erdi ḳaçan | berk | bolsa iş eger rast tursalar taŋrı fermanıḳa bolġaytı yaḫşıraḳ olar |
| Ku. T. 38/27a3 | 14 toḳuşmazlar siziŋ birle ḳamuġ meger uluşlar içinde | berk | ḳılmış azu tamlar arḳasında toḳışları olar ara ḳatıġ sėznür sen olarnı ḳam … |
| Ku. T. 38/40b3 | … rı sewer anlarnı toḳşurlar anıŋ yolı içinde saf tutup ançaḳlı olar tam teg | berk | soḳuşmış |
Aynı gövdeden maddeler
“berk” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).