Tanım
- Biz (birinci çoğul kişi zamiri): “biz aş teg ertimiz” biz aç gibiydik; “ne ogrınta biziŋ begimiz” ne yüzden bizim beyimiz; “ökünür biz” pişman oluruz; “biziŋe yaŋıltuḳin üçün” bize karşı suç işlediği için; “biziŋde ozaḳıġ kim erdi tigü” bizden öncekiler kimdi, kim diyecekti; “biste bile yaraştı” bizimle uzlaştı; “bizniteg tınlıġlar” bizim gibi canlılar. Tanıklar: KTTMaitTövbeKBDLT
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): biz — yalın hâliyle 1.184 kez
Çekimli biçimler (18):
Bağlamlar
Bütün geçişler (336) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
336 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/14b1–3 | 147 bolmadı olarnıŋ aymaḳı meger kim aydılar: iḍimiz-a örtgil | biziŋ | yazuḳlarımıznı teŋde keçtükümizni işimiz içinde üstüvar ḳılġıl aḍaḳlarımız … |
| Ku. T. 26/20b3 | … din içinde. eger kim anlar aysalar eşittimiz boyun sudumız eşitgil baḳġıl | bizke | bolġay yaḫşı olarḳa könirek ançası bar yırattı olarnı taŋrı küfrleri birle … |
| Ku. T. 26/44b3 | … aḳ ayurlar: iḍimiz-a nelük bitidiŋ biziŋ üze toḳuşmaḳnı nelük kiḍitmez sen | bizni | yaḳın rüzgarḳa tegi ayġıl: bu ajun inçrütmeki az ol ol ajun yaḫşıraḳ kimke … |
| Ku. T. 27/34b3 | 22 aydılar: ey musa bütünlükin anıŋ içinde boḍun küçlügler | biz | hiç kirmez-miz aŋa çıḳmaġınça olar andın eger çıḳsalar andın biz kirgenler … |
| Ku. T. 28/1b1 | … Şuʿayb hem yime anlarnı kim bittiler seniŋ birle ėlimizdin azu yaŋa sizler | biziŋ | dinimiz içiŋe. aydı: eger bolsa-miz unamaġlılar |
| Ku. T. 28/12b2 | 129 aydılar: emgettiler kelmezde aşnu | bizke | hem kelmişde kiḍin bizke. aydı: ya bolġay kim iḍiŋiz yoḳ ḳılġay yaġıŋıznı … |
| Ku. T. 28/16b3 | 136 Öç aldımız olardın baturdımız olarnı derya içre olar yalġan tuttılar | biziŋ | ayatlarımıznı boldılar andın ġafiller |
| Ku. T. 28/31a1 | … niŋ sınamaḳıŋ ḳışrur sen kimni tilese sen köndrür sen kimni tilese sen sen | biziŋ | erkligimiz sen örte bėrgil yazuḳumıznı yarlıḳaġıl bizni sen yazuḳ örtüglil … |
| Ku. T. 28/49b2 | … zu ḳoḍsa sen anı til çıḳarur ol boḍunnuŋ meŋzeki anlar kim yalġan tuttılar | biziŋ | ayatlarımıznı sözlegil anlarnın saḳnıp sözlemek bolġay kim olar saḳınġayla … |
| Ku. T. 29/38a3 | 52 ayġıl: nek köz tutmaz sizler | bizke | meger iki eḍgülükde birisi biz köz tutar-miz sizke kim tegse / tegürse siz … |
| Ku. T. 30/3a1–2 | 79 ... ol kim buldumız iḍişimizni anıŋ üskinde | biz | andaġ erse küç ḳılıġlılar-miz |
| Ku. T. 30/26b1 | 53 aydılar: ḳorḳmaġıl | biz | sewünçi bėrür-miz saŋa bir biliglig oġul birle |
| Ku. T. 31/16a1–2 | 40 her-ayine | biz | miras alur-miz yerni ol kim anıŋ içinde / üze turur hem bizke yanalar |
| Ku. T. 31/32a2–3 | 83 körmediŋ mü | biz | ıḍtımız yeklerni kafirler üze tepretür anlarnı tepretmek |
| Ku. T. 31/51a2–3 | 57 aydı: keldiŋ mü | bizke | çıḳarġuŋ üçün bizni öz yerimizdin sihriŋ birle ey musa |
| Ku. T. 31/62a3 | 85 aydı: | biz | çın-oḳ sınadımız boḍnuŋnı sėnde kiḍin ḳışurdı olarnı bu melʿun |
| Ku. T. 32/16b3 | … ütünlükin atam ündeyür sėni yanut bėrmek üçün saŋa anıŋ yanutı kim içürdüŋ | bizke | . ḳaçan keldi erse sözledi musa anıŋ üze keçmiş ḳıssalarnı aydı: ḳorḳmaġıl … |
| Ku. T. 32/34b1–3 | 53 ḳaçan oḳınsa olar üze | [biziŋ | belgülerimiz] ayurlar: büttümiz aŋar ol rast ol iḍimizdin biz erdimiz anda … |
| Ku. T. 33/24a1–3 | 66 ol kün ewrülünür olarnıŋ yüzleri ot içre ayurlar: ḳaşḳi | biz | boyun susadımız taŋrıḳa hem boyun susadımız yalavaçḳa |
| Ku. T. 33/44b3 | 24 ayġıl: [kim] ruzi bėrür sizke kökdin yerdin ayġıl: taŋrı. | biz | azu siz köni yol üze azu yolsuzluḳ içre belgülüg |
| Ku. T. 33/53a1 | 37 ermez neŋ tawarıŋız hem ʿayallarıŋız ol kim yaġutur sizni | biziŋ | üskümizke yaġutmaḳ meger ol kim bitse ḳılsa eḍgülük - bu ögür olarḳa turur … |
| Ku. T. 34/12a1–3 | 52 ayġaylar: ey ḳatıġlıḳ | bizke | kim ḳopġurdı bizni yatġu yerimizdin bu ol turur kim vaʿde ḳıldı taŋrı: ras … |
| Ku. T. 34/23a3 | 30 ermez | bizke | üze hüccet kendü erdiŋiz boḍun haddin taş boynaġu |
| Ku. T. 34/32b1 | 111 ol | biziŋ | müʾmin ḳullarımızdın |
| Ku. T. 34/43b2 | 168 eger bolsa | biziŋ | üskümizde pend evvelḳılardın |
| Ku. T. 34/56a3 | 25 örttümiz aŋar ol bütünlükin aŋar | biziŋ | üskümizde yaḳınlıḳ yaḫşı körklüg yer |
| Ku. T. 34/67a3 | 54 bu | biziŋ | ruzimiz yoḳ aŋar alḳınmaḳdın |
| Ku. T. 35/6a3 | … an kim tegse ademiḳa ḳor yas ündeyür bizni yana ḳaçan bėrsemiz aŋa eḍgülük | bizdin | ayġay: anıŋ üçün bėrildim anı bilmekdin yoḳ ol maŋar sınaġ ançası bar üküş … |
| Ku. T. 35/40a1 | … y boḍnum sizke turur mülk bu kün belgülügler yer içinde kim kim yari bėrse | bizke | taŋrınıŋ ḳınıdın eger kelse bizke aydı ol kafir: körkitmez men sizke meger … |
| Ku. T. 35/67a1 | … miz saŋa ol kim amarını vaʿde ḳılur-miz olarḳa azu canıŋnı alġay men seniŋ | bizke | yandurulurlar |
| Ku. T. 35/84a3 | 21 ayġalar terileriŋe: nelük tanuḳluḳ bėrdiŋiz | bizke | ayġalar: sözletti bizni taŋrı ol kim sözletti ḳamuġ neŋni ol törütti sizni … |
| Ku. T. 36/10a3 | … anlandım dad ḳılsa men siziŋ ara taŋrı turur biziŋ iḍimiz hem siziŋ iḍiŋiz | bizke | ʿamellerimiz sizke ʿamelleriŋiz hüccet yoḳ biziŋ ara siziŋ ara taŋrı tėrer … |
| Ku. T. 36/42a1 | 14 yana | biz | iḍimiz tapa yanur-miz |
| Ku. T. 36/54b1 | 41 ya azu eltgey men sėni | biz | olardın öç alġay-miz |
| Ku. T. 36/69a2 | 77 ündegeyler: ey malik hükm ḳılsun | biziŋ | üze seniŋ iḍiŋ. ayġay: sizler dereŋ ḳılıġlılar siz tamuġ içre |
| Ku. T. 36/77b1 | 12 ey iḍimiz aça bėrgil bizdin ʿazabnı | biz | bitgenler-miz |
| Ku. T. 31/84a2 | 22 aydılar keldiŋ mü | bizke | ewürmek üçün bizni taŋrılarımızdın keldürgil bizke ol kim vaʿde ḳılur sen … |
| Ku. T. 37/31a1 | 8 | biz | ıḍtımız sėni tanuḳ hem müjde bėrigli ḳorḳutġuçi |
| Ku. T. 37/69a1–2 | 4 çın-oḳ [bildimiz anı kim eksütür yer olardın] | biziŋ | üskümizde bitig küḍezgen |
| Ku. T. 38/24a1 | 10 anlar kim keldiler olarda kiḍin ayurlar: ey iḍimiz yarlıḳaġıl | bizni | hem ḳadaşlarımıznı anlar kim üstendiler bizke iman birle ḳılmaġıl köŋüller … |
Aynı gövdeden maddeler
“biz” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).